شرکت ایران دارو

اولین شرکت رسمی تولید کننده داروهای گیاهی در ایران برگرفته از منابع طب سنتی

رازیانه: راز سلامتی شما

 

 

 

رازیانه,خواص رازیانه,خاصیت رازیانه

در طب سنتی و گیاه‌درمانی بیشتر از تخم رازیانه استفاده می‌شود و آن هم به صورت جوشانده و یا عصاره‌ی روغنی.
نفخ می‌کنید؟ فشارخونتان بالاست؟ اضافه‌وزن دارید؟ یبوست دست از سرتان بر نمی‌دارد؟ از قدیم گفته‌اند مشکلی نیست که راه حل نداشته باشد. برای رفع تمام این مشکلات می‌توانید رازیانه را به سبد خرید و بشقاب‌هایتان اضافه کنید. این گیاه تمام خواص سبزی‌ها و ادویه‌ها را یکجا دارد. با ما باشید تا بیشتر با خواص رازیانه آشنا شوید.

 تخم رازیانه و هزاران خاصیت
در طب سنتی و گیاه‌درمانی بیشتر از تخم رازیانه استفاده می‌شود و آن هم به صورت جوشانده و یا عصاره‌ی روغنی. تخم رازیانه خواصی دارد که برای مقابله با مشکلات گوارشی مانند دل پیچه و یا درمان نفخ موثر است. اگر بچه شیر می‌دهید و فکر می‌کنید شیرتان کم است نیز می‌توانید به تخم رازیانه اعتماد کنید. به خاطر اینکه این گیاه باعث ترشح بیشتر شیر می‌شود.

رازیانه دوستدار تناسب اندام شما
هر ۱۰۰ گرم از این گیاه حدود ۳۰ کیلوکالری انرژی به بدن می‌رساند و می‌بینید که زیاد نیست. در واقع رازیانه یک سبزی کم کالری محسوب می‌شود. چون ۹۰ درصد آن را آب تشکیل می‌دهد. رازیانه سیری طولانی مدتی ایجاد کرده و برای همین شما را از پرخوری و ریزه‌خواری دور می‌کند. این سبزی پرخاصیت سرشار از پتاسیم است به همین دلیل هم بین سبزیجات دیورتیک یا همان ادرارآور جا دارد. اگر از احتباس آب رنج می‌برید یعنی اینکه بدنتان حالت پف کرده دارد نیز می‌توانید به این سبزی اعتماد کنید. چون مازاد آب جمع شده در بافت‌ها را از طریق ادرار از بدن خارج می‌کند.
رازیانه دوست استخوان‌هایتان
رازیانه حاوی مواد معدنی زیادی است. در واقع این سبزی منبع خوب کلسیم به اضافه‌ی پتاسیم می‌باشد. اگر به هر دلیلی علاقه ای به مصرف محصولات لبنی ندارید و دنبال منابع دیگر کلسیم می‌گردید رازیانه را دریابید. این سبزی منبع گیاهی کلسیم محسوب می‌شود. هر ۱۰۰ گرم رازیانه حاوی حدود ۴۰ تا ۴۵ میلی‌گرم کلسیم است. پتاسیم موجود در این سبزی اجازه نمی‌دهد که کلسیم از بدن دفع شود. نتایج پژوهش‌هایی که روی موش‌های آزمایشگاهی انجام شده نشان می‌دهد مصرف رازیانه احتمال از بین رفتن ترکیبات استخوانی را کاهش می‌دهد برای همین هم استحکام استخوان‌ها بیشتر می‌شود. اگر نمی‌خواهید به این زودی‌ها پوکی استخوان بگیرید حتماً رازیانه را به سبد خریدتان اضافه کنید.

رازیانه سرشار از ویتامین مورد نیاز خانم‌ها
رازیانه سرشار از ویتامین B9 می‌باشد که برای خانم‌ها لازم و ضروری است. به ویتامین B9 اسیدفولیک نیز می‌گویند و معمولاً بدن خانم‌ها با کمبود این ویتامین مواجه می‌شود. مخصوصاً در دوره‌ی بارداری مصرف زیاد این ویتامین برای جلوگیری از نقص‌های مادرزادی جنین لازم است.

در برخی موارد کم خونی خانم‌ها تنها به دلیل کمبود آهن نیست بلکه کمبود ویتامین B9 نیز می‌تواند با کم خونی آن‌ها ارتباط داشته باشد. در نهایت باید بدانید که ویتامین B9 مانند دیگر اعضای خانواده‌ی ویتامین B در خلق و خوی ما تأثیر دارد. کمبود آن باعث کم حوصلگی و بد خلقی می‌شود. اگر می‌خواهید همیشه بانشاط و سرحال باشید رازیانه را دریابید.

رازیانه برای آن‌هایی که از یبوست رنج می‌برند
رازیانه نیز مانند اکثر سبزیجات حاوی فیبر می‌باشد. رازیانه حاوی ۳ تا ۴ درصد فیبر است. خوشبختانه فیبرهای این سبزی از نوعی است که با روده‌ها سازگارتر است و مشکلی ایجاد نمی‌کند. حتماً می‌دانید که مصرف کافی فیبرهای غذایی برای دفع راحت و خلاص شدن از دردسرهای یبوست لازم است.

البته باید توجه داشته باشید که این سبزی می‌تواند ایجاد آلرژی بکند به خصوص در بین افرادی که به گرده‌ی گل حساسیت دارند. بهتر است بچه‌ها از مصرف این سبزی خودداری کنند.

 رازیانه برای کنترل فشارخون
این خاصیت رازیانه همچنان به میزان پتاسیم آن مربوط می‌شود. همان طور که گفتیم رازیانه یکی از منابع غذایی پتاسیم محسوب می‌شود. هر ۱۰۰ گرم از این سبزی حاوی ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلی‌گرم پتاسیم می‌باشد. مصرف ۱۵۰ تا ۲۰۰ گرم رازیانه می‌تواند به راحتی ۱۵ تا ۲۰ درصد نیاز روزانه‌ی ما به پتاسیم را تامین کند. برای همین هم رازیانه می‌تواند تعادلی بین سدیم و پتاسیم بدن ایجاد کند که برای تنظیم فشارخون لازم است. برای اینکه فشارخونتان کنترل شود حتماً مصرف سدیم (نمک) را کاهش داده و مصرف پتاسیم را بیشتر کنید. خوشبختانه مصرف رازیانه یکی از روش‌های مطمئن برای بالا بردن میزان پتاسیم بدن می‌باشد.

منبع:tebyan.net

 
نوشته شده در تاريخ سه شنبه ۱۳۹۴/۰۱/۱۱ توسط Admin

 
مطلع
 
امام صادق(علیه السّلام) فرمودند:« مِیرَاثُ اللَّهِ مِنْ عَبْدِهِ الْمُوْمِنِ وَلَدٌ صَالِحٌ یَسْتَغْفِرُ لَهُ: میراث خداوند از بنده مومنش، فرزند صالحی است که برای او [از خداوند] طلب آمرزش می کند.»(1)
 
 
 
ناباروری؛ شاهنامه ای با پایانی خوش؟!
 
ناباروری، قصّه پر غصّه بسیاری از خانواده ها به خصوص زوج های جوان است؛ قصّه ای که ترنّم ناخوشایند آن روز به روز بیشتر شنیده می شود. هر روز سرمایه های هنگفتی از دارایی های مادّی و معنوی مردم و مملکت صرف آن می شود تا شاید محفل سوت و کور خانواده ای به آهنگ دلنشین یک نوزاد، رونق بگیرد.
 
امّا این پایان خوشایند تنها برای بعضی از این قصّه ها رقم می خورد و بسیاری از این قصّه ها عاقبتی اینچنین خوش ندارند؛ مشکلات مالی، استرس های روانی، بیماری های روحی، جدایی های ناخواسته زوج ها، تنش بین خانواده های زوجین و ... پایان تلخی است که در انتهای بسیاری از این قصّه ها رغم می خورد.
 
امّا همه این ها با یک غفلت بزرگ همراه شده است و آن این که علّت شیوع بسیار زیاد این مشکل، اشتباهات ساده ما در نحوه زندگی کردن است؛ اشتباهاتی در نحوه تغذیه، روابط زناشویی و .... اگر این اشتباهات ساده از زندگی ما کنار بروند، این مشکل بزرگ به راحتی حل می شود. این جمله را بر اساس اعتقاد استواری بیان می کنم که به لطف خدای متعال از تجربه درمان تعداد زیادی از زوج های نابارور به دست آورده ام؛ زوج هایی که در بین آنها کم نبودند کسانی که حتّی اقدامات مورد توصیه موسّسه معظم رویان نیز دردی از ایشان دوا نکرده بود. اگر چه در ابتدای کار امید چندانی به این موفّقیت نداشتم؛ امّا برایم ثابت شد که با توسّل به دستورات رفیع طبّ اسلامی، همه زوج های نابارور – به جز عدّه اندکی که حضرت حقّ «جلّ و علا» برایشان چنین موهبتی را بنابر حکمت عالیه خویش مقرّر نفرموده است(2)– به مقصود خود خواهند رسید.
 
آنچه در ادامه می آید خلاصه این تجربیات است که به امید داشتن نسلی صالح برای خوانندگان نگاشته شده است و از شما می خواهم که باور کنید که اکثر زوج های مراجعه کننده به بنده با دستوراتی به همین سادگی مداوا شده اند.    
 
تعریف علمی ناباروری
 
تعریف ساده ناباروری آن است که:
 
«در یک زوج سالم، بدون استفاده از هیچ گونه وسیله یا روش جلوگیری و علیرغم انجام نزدیکی دایم، مستمر و منظّم(حدّاقل هفته ای دو بار)؛ پس از یک سال از شروع اقدام، هنوز باروری اتّفاق نیفتاده باشد.»
 
در این تعریف، چند نکته باید لحاظ شود:
 
1- در این یک سال، زوجین نباید جلوگیری داشته باشند. اگر به هر دلیل حتّی برای زمانی کوتاه جلوگیری انجام شود، باید پس از پایان آن دوره، مجدّداً یک سال را از ابتدا در نظر گرفت. مثلاً اگر زوجین 9 ماه نزدیکی منظّم داشته و بچّه دار نشدند و بعد به هر دلیلی مدّتی را جلوگیری کردند، پس از پایان یک ماه، مجدّداً تا یک سال برای بچّه دار شدن فرصت دارند و اگر تا آن موقع بچّه دار نشدند می توانند به پزشک مراجعه کنند.
 
2- «استمرار نزدیکی» نیز در این تعریف، مهم است. بنابراین اگر زوجین به هر دلیل برای مدّتی – مثلاً یک ماه – از هم دور بودند یا رابطه نداشتند، پس از شروع مجدّد رابطه زناشویی باید محاسبات خود را نیز از نو شروع کنند.
 
3- «نظم در نزدیکی» نیز از ارکان این تعریف است. بنابراین در زوج هایی که چند هفته نزدیکی ندارند و بعد چند شب در آن افراط می کنند – مثلاً در زوج هایی که به علّت نوع شغل مرد، هر چند وقت یک بار پیش هم هستند یا زوج هایی که به توصیه پزشکان فقط شب های تخمک گذاری را برای نزدیکی انتخاب می کنند – چندان دور از انتظار نیست که به طور طبیعی، این زمان به بیش از یک سال افزایش پیدا کند.
 
4- «حدّاقل هفته ای دو بار نزدیکی» از ملزومات این تعریف است. پس اگر میل جنسی طرفین کم است و این تعداد نزدیکی تامین نمی شود، تاخیر در باروری نیز چندان عجیب نیست.
 
5- «سالم بودن زوجین» نیز از ضروریات این تعریف است. بنابراین اگر هر یک از آنها دچار بیماری مزمن و درمان نشده ای باشد؛ به ویژه بیماری هایی که بر روی قدرت باروری تاثیر منفی دارند؛ احتمال تاخیر در بارداری زیاد می شود. اگر در طول این یک سال نیز هر یک دچار بیماری طولانی شوند – و نه بیماری های معمول مثل سرماخوردگی – پس از درمان کامل باید محاسبات نیز از نو شروع شود.
 
6- خواهیم گفت که جلوگیری از بارداری موجب تاخیر در باروری خواهد شد. بنابراین منطقی خواهد بود که در زوج های جوانی که در ابتدای ازدواج، مدّتی جلوگیری داشته اند، به ویژه اگر این زمان طولانی باشد، فرصتی بیش از یک سال برای باردار شدن در نظر بگیریم.
 
7- از شروط اساسی باروری – که به آن اشاره خواهیم کرد – آرامش است. اگر زوجین در طول این یک سال تحت تاثیر نگرانی های خود و استرس های وارده از اطرافیان باشند؛ افزایش این زمان به بیش از یک سال، چندان غیر طبیعی نخواهد بود.
 
تذکّر: توجّه داشته باشید که مسایل فوق را برای این نگفتیم که بچّه دار شدن را کاری دشوار و دست نیافتنی جلوه دهیم؛ بلکه هدف ما این بود که به شما بقبولانیم که هر گاه تصمیم به بچّه دار شدن گرفتید، فارغ از نگرانی های رایج به این کار اقدام کنید و با اندکی تاخیر در بچّه دار شدن، استرس و اضطراب را بر زندگی خود حاکم نکنید و هیچ عجله ای برای اقدامات طبّی نداشته باشید. توجیه اطرافیان و به ویژه پدر و مادرها هم اگرچه کار آسانی نیست؛ امّا می تواند از بار فشار روانی این دوران بکاهد.
 
بنابراین از هنگامی که تصمیم به بچه دار شدن دارید، اگر بدون هیچ مشکل خاصی به مدت یک سال بچه دار نشدید، تازه در این هنگام باید به فکر بررسی های طبی لازم باشید. متاسفانه شاهد آن هستیم که تنها پس از چند ماه اقدام، زوج های جوان به واسطه نگرانی های خود و به ویژه استرسی که از سوی اطرافیان به آنها وارد می شود، در صدد بررسی های پزشکی برمی آیند و وصله ناباروری را به دست خودشان، به خود می چسبانند. از این تاسف بارتر آن است که بسیاری از پزشکان محترم – و به ویژه پزشکان متخصص – نیز با غفلت سهوی یا عمدی از این نکته علمی ساده و پیش پا افتاده، به جای آنکه به این زوجها اطمینان خاطر دهند و تا پایان یک سال، ایشان را از انجام این گونه اقدامات منع کنند، با ردیف کردن انبوهی از اقدامات پاراکلینیکی پر هزینه(مثل آزمایشهای هورمونی، بررسی اسپرم، سونوگرافی و ...) بر این اضطراب افزوده، زوجین را وارد مرحله جدیدی از نگرانی می کنند.
 
بنابراین به همه این زوج های محترم اکیدا توصیه می کنیم تا قبل از پایان یک سال از شروع اقدام برای بچه دار شدن، به هیچ وجه نگران باروری یا عدم باروری خود نباشید و تسلیم فشارهای اطرافیان برای مراجعه به پزشک نشوید. سعی کنید از این فرصت برای لذت بردن بیشتر از زندگی عاشقانه خود بهره ببرید. فراموش نکنید که چنانکه گفتیم اگر در ابتدای ازدواج، با هر روشی، جلوگیری از بارداری داشته اید، افزایش زمان ناباروری به بیش از یک سال نیز چندان غیر طبیعی نخواهد بود.
 
توصیه های عمومی در درمان ناباروری؛ لطفا جدّی بگیرید!
 
قبل از شروع
 
1-  برای موفّقیت در درمان ناباروری باید آن را به مثابه یک مشکل مشترک در نظر گرفت. توصیه می کنیم حتّی اگر اقدامات تشخیصی طبّی معلوم کرده اند که یکی از شما دو نفر مشکل دارید و دیگری بیماری خاصّی ندارد؛ از انتقال موضوع به خانواده ها خودداری کنید و جوری وانمود کنید که گویی هر دوی شما مشکل دارید. این کار از فشار روانی خانواده ها بر یکی از دو طرف جلوگیری خواهد کرد. همچنین کسی که سالم است(البته بر اساس اقدامات تشخیصی انجام شده) به هیچ وجه نباید شرایطی را به وجود بیاورد که همسرش بابت بچّه دار نشدن احساس گناه و فشار روانی کند. این فشار روانی می تواند مشکل را پیچیده تر کند و روی احتمال بچّه دار شدن نیز تاثیر منفی بگذارد.
 
2- در مورد توصیه های درمانی این مقاله نیز همین سفارش را داریم که علیرغم نتایج اقدامات تشخیصی و درمانی فرض کنید هر دوی شما مشکل دارید ولذا این توصیه ها را هر دو نفر با جدّیت دنبال کنید. 
 
1- جلوگیری ممنوع!
 
در ابتدای ازدواج هرگز اقدامی در جهت جلوگیری از بارداری انجام ندهید. البته زوجهایی که مشکل ناباروری دارند قاعدتاً این مرحله را پشت سر گذاشته اند؛ ولی دانستن این نکته و بیان آن برای سایر زوجهایی که در ابتدای راه زندگی هستند بسیار مهم است. تجربه نشان می دهد که حتی جلوگیری طبیعی از بارداری، باعث بروز درجاتی از ناباروری یا تاخیر در باروری در آینده خواهد شد. در این میان، استفاده از وسایل و داروهای جلوگیری و به ویژه داروهای هورمونی(قرص، آمپول، وسایل کاشتنی و دستگاههای داخل رحمی حاوی هورمون) بدون هیچ تردیدی باعث تاخیر قابل توجه در باروری می شوند. هر چند که متولیان سیستم رسمی بهداشت و درمان کشور و متخصّصین مربوطه معمولا این مساله را انکار می کنند و فاقد توجیه علمی می دانند؛ اما کافی است که نگاهی به تجربه سایر زوجها بیاندازید تا صحت و سقم مساله را دریابید.
 
بنده با زوج های جوان بسیاری روبرو شده ام که علیرغم بررسی های مختلف، هیچ گونه عامل ناباروری در هیچ یک از آنها وجود نداشته است و جلوگیری های ابتدای ازدواج، مظنون اصلی ایجاد مشکل آنها بوده است. اعتقاد عمومی مردم و به ویژه قدیمی ترها هم همین است که بهترین وقت برای بچه دار شدن، همان اوایل ازدواج است؛ این اعتقاد به قدری شایع و قوی است که تنها به صرف نبودن توجیه علمی، نمی توان به سادگی از کنار آن گذشت؛ به ویژه که بارها و بارها، غلط بودن یا ناکارآمدی یافته های علمی طبّ جدید بر همه ما ثابت شده است. شاید حدیث شریفی که در ادامه می آید را بتوان تایید محکمی بر این نظریه دانست:
 
* پیامبر خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند:« اطْلُبُوا الْوَلَدَ وَ الْتَمِسُوهُ فَاِنَّهُ قُرَّهُ الْعَیْنِ وَ رَیْحَانَهُ الْقَلْبِ وَ اِیَّاکُمْ وَ الْعَجْزَ وَ الْعَقْرَ : در طلب فرزند باشید و آن را {از خدا} بخواهید که فرزند، روشنی چشم است و ریحانه قلب؛ و بترسید از ناتوانی و نازایی.»(3) 
 
یک توجیه شایع برای اصرار بسیاری از زوج های جوان در تاخیر بارداری این دیدگاه است که«تا می شود از زندگی لذّت ببریم و بعد بچّه دار شویم» که صدالبتّه اگر نگاه نادرست به فرزند به عنوان «یک موجود مزاحم» از ذهن ما دور شود و درک صحیحی از مقام شامخ «پدری و مادری» و لذّت بی بدیل داشتن فرزند را درک کنیم؛ دیگر با این استدلال نادرست، خود را در سنین جوانی که بیشترین شور و اشتیاق برای تربیت فرزند در وجودمان موج می زند از داشتن این موهبت الهی محروم نخواهیم کرد. همچنین باید یادمان باشد که لذّت موقّت ابتدای زندگی که در ذهن ما به واسطه نبود فرزندان مزاحم! بسیار جلوه گری می کند، ممکن است پس از مدّتی جای خود را به استرس پایان ناپذیر گشت و گذار در پیچ و خم های بررسی های طبّی مربوط به ناباروری و فشار و عجله اطرافیان برای بچه دار شدن بدهد.
 
توجیه شایع دیگر برای تاخیر در بچّه دار شدن آن است که زوج جوان ترجیح می دهند تا حسابی پولدار شوند تا از پس مخارج داشتن فرزند برآیند؛ توجیهی که در معارف اسلامی به هیچ وجه پذیرفته نیست چراکه روزی دهنده خداست و همو که مخارج زندگی زن و شوهر را تامین می کند، کفالت امور فرزندان را نیز عهده دار خواهد بود:
 
* فردی به امام رضا(علیه السّلام) نوشت که: «من پنج سال است که از بچّه دار شدن جلوگیری می کنم؛ چرا که همسرم از بچّه دار شدن کراهت دارد و می گوید که به خاطر بی چیزی، تربیت آنها بر من سخت است.» امام(علیه السّلام) به او نوشت: « اطْلُبِ الْوَلَدَ فَاِنَّ اللَّهَ یَرْزُقُهُمْ: بچّه دار شو که خداوند روزی آنها را خواهد داد.»(4)
 
بنابراین اگر بیماری یا مشکل خاص دیگری ندارید، در همان اوان شروع زندگی مستقل، نسبت به بچه دار شدن اقدام کنید.
 
* چرا احتمال باروری در ابتدای ازدواج بیشتر است؟ توجیه علمی این احتمال بسیار ساده است. چند عامل اصلی در افزایش میزان باروری موثّر است. مهمترین آنها، آرامش روانی زوجین، زیاد بودن میل جنسی، تعدّد رابطه زناشویی و سلامت جسمانی طرفین است که هر چهار عامل، در ابتدای ازدواج، بهتر از هر زمان دیگری در زوجین فراهم هستند. هر قدر که از ابتدای ازدواج دور می شویم، با کمتر شدن میل جنسی، بروز استرس های مختلف در زندگی و پیدایش تدریجی بیماری ها(به اقتضای افزایش سن و نیز روش های غلط زندگی)، احتمال باروری نیز کاهش پیدا خواهد کرد و طبیعتاً هر میزان که این فاصله زمانی طولانی تر و سنّ زوجین بیشتر باشد، مشکل نیز عمیق تر و درمان آن مشکل تر خواهد بود. البته این مساله قاعده ای عام نیست و برخی زوجین ممکن است پس از جلوگیری طولانی هم به راحتی بچّه دار شوند؛ امّا به هر حال احتمال عقلایی و بسیار قوی ذکر شده ایجاب می کند که زوجین – حدّاقل در ابتدای ازدواج – از جلوگیری؛ جلوگیری کنند!
 
- نکته1: به نظر بنده، تاثیر جلوگیری بر ناباروری، فراتر از مسایل ذکر شده است و حتّی بدون در نظر گرفتن این موارد هم، جلوگیری به طور مطلق می تواند میزان باروری را کاهش دهد. شاید علّت این امر، تغییرات هورمونی در زوجین – و به ویژه در زن – به دلیل قطع غیرطبیعی یک روند طبیعی(یعنی انزال مرد، جذب اسپرم از سوی بدن زن و ایجاد نطفه و رشد آن) باشد. به هر حال به نظر می رسد که برای قضاوت دقیق تر در این مورد، ضرورت دارد که متخصّصین مربوط از تعصّبات علمی رایج دست برداشته و موضوع را مورد بازنگری جدّی قرار دهند.
 
- نکته2: آنچه در مورد جلوگیری در ابتدای ازدواج گفته شد در مورد جلوگیری – به ویژه جلوگیری های طولانی مدّت – پس از تولّد اوّلین فرزند نیز صدق می کند. بنابراین توصیه می کنیم که فاصله بین فرزندان را از حدّ عادّی – 3 تا 5 سال – بیشتر نکنید.
 
2- بی خیال باشید تا بچّه دار شوید!
 
هر گونه استرس در میزان باروری زوجین تاثیر منفی می گذارد. بنابراین داشتن روحیه ای شاداب در طول زمان اقدام به باروری، لازمه موفقیت است. استرس زوجین علاوه بر اینکه میزان موفقیت انعقاد نطفه را کاهش می دهد، در صورت تشکیل نطفه، تاثیر منفی بر اخلاق و رفتار کودک در آینده خواهد داشت.(5) شاید مهمترین استرس زوجین به ویژه در زمان نزدیکی، فکر کردن به این است که بالاخره بارداری اتفاق خواهد افتاد یا خیر؟(یعنی همین زوجی که شاید تا چند ماه قبل از ترس بچه دار شدن، لذت کاملی از روابط زناشویی نمی بردند، حالا با ترس بچه دار نشدن، خود را از این لذت محروم می کنند. خدا رحمت کند قدیمی های ما را که هم از روابط عاشقانه خود به اندازه کافی بهره می بردند و هم لذت بزرگ کردن بچه های متعدد را به طور کامل درک می کردند!
 
بنابراین اگر می خواهید احتمال بچه دار شدن، آنهم یک بچه خوش اخلاق را بالا ببرید، باید از هر گونه استرس و به خصوص تن دادن به فشارهای اطرافیان، پرهیز نمایید. بر همین اساس به خانواده های محترم نیز توصیه می کنیم که فرزندان دلبندشان را برای تسریع بارداری تحت فشار نگذارند و بگذارند تا با خیال راحت به کار خودشان برسند! این گونه استرس های تحمیلی یکی از عوامل مهم در عدم موفقیت زوج های جوان در به ثمر رساندن تلاش هایشان برای بچه دار شدن است.
 
یک نکته مهم در این باره اتهام زنی خانواده ها (به ویژه خانواده پسر) به عروس یا داماد خودشان مبنی بر تقصیرکار بودن در این قضیه است که متاسفانه جوّ روانی نامطلوبی را بر روابط زوجین حاکم می کند و آنها را از مقصود خویش دور می کند. بنابراین یک اصل ساده امّا بسیار مهم برای بچه دار شدن این است که:« هرقدر در زندگی مشترک خود آرامش بیشتری داشته باشید و از روابط زناشویی خود لذّت بیشتری ببرید؛ احتمال بچه دار شدنتان نیز افزایش پیدا خواهد کرد.»
 
* امام حسن(علیه السّلام) فرمودند:« اَمَّا الْوَلَدُ فَاِنَّ الرَّجُلَ اِذَا اَتَی اَهْلَهُ بِنَفَسٍ سَاکِنَهٍ وَ جَوَارِحَ غَیْرِ مُضْطَرِبَهٍ اعْتَلَجَتِ النُّطْفَتَانِ کَاعْتِلَاجِ الْمُتَنَازِعَیْنِ ... وَ اِذَا اَتَاهَا بِنَفْسٍ مُزْعِجَهٍ وَ جَوَارِحَ مُضْطَرِبَهٍ غَیْرِ سَاکِنَهٍ اضْطَرَبَتِ النُّطْفَتَانِ: امّا درباره فرزند؛ اگر مرد با دلی آرام و بدنی بدون اضطراب به سراغ همسر خویش برود، دو نطفه با استواری و به مانند دو جنگاور به هم می آویزند ... و اگر با دلی ناآرام و بدنی آشفته به سراغ او برود؛ دو نطفه آشفته و لرزان می شوند...»(6)
 
3- عشقبازی با برنامه ریزی قبلی؟!
 
به دنبال زمانبندی برای نزدیکی نباشید. یکی از اشتباهات بزرگ اطبّاء، توصیه به زوجهای جوان برای انجام نزدیکی در طول زمان تخمک گذاری زن است، به امید اینکه احتمال بارداری بیشتر شود. به اعتقاد من، این اقدام، اثری کاملاً معکوس دارد، چرا که شاید مهمترین عامل جسمانی موثر در افزایش احتمال انعقاد نطفه، میزان تمایل جنسی طرفین به یکدیگر است؛ یعنی همان چیزی که در فرهنگ دینی ما «شهوت» نامیده می شود.
 
شهوت از نعمت های بزرگ حق تعالی به انسان است که اگر در مجرای صحیح خود به کار گرفته شود؛ سه نتیجه ارضای جسمی، آرامش روحی و بچه دار شدن را همزمان با هم تامین خواهد کرد. بنابراین اعتقاد، به هنگام نزدیکی، هر قدر شهوت بیشتری بر طرفین چیره باشد، اسپرم ها و تخمک آزاد شده قویتر و احتمال تشکیل نطفه نیز بیشتر خواهد بود. حاصل این نطفه که از این شهوت قوی زوجین تشکیل شده است، فرزندی است با جسم قویتر و اخلاق نیکوتر. این مساله چه در فرهنگ دینی ما و چه در طب سنتی ایران، امری بدیهی و پذیرفته شده است و به همین جهت، توصیه می شود که زوجین در هنگامی که تمایل به نزدیکی ندارند(حتّی اگر شب تخمک گذاری باشد) از این کار خودداری کنند و تنها و تنها بر اساس تمایل جنسی اقدام به نزدیکی نمایند:
 
* امام رضا(علیه السّلام)توصیه فرموده اند:« لَا تُجَامِعْ اِلَّا مِنْ شَبَقٍ: جز از سر چیرگی شهوت، نزدیکی نکن.»(7)
 
* امام صادق(علیه السّلام)می فرمایند:« وَ لَا یَکُونُ الْجِمَاعُ اِلَّا بِحَرَکَهٍ شَدِیدَهٍ وَ شَهْوَهٍ غَالِبَهٍ: آمیزش امکانپذیر نیست مگر با حرکتی شدید و شهوتی غالب.»(8)
 
حتّی توصیه می شود هنگامی که زوجین تصمیم به بچه دار شدن دارند، کمی فاصله بین نزدیکی های خود را نیز زیادتر کنند تا شهوت بیشتری در آنها به وجود بیاید. این دیدگاه را مقایسه کنید با دیدگاه طب جدید که زوجین را وادار می کند در ایام تخمک گذاری زن، بدون توجه به وضعیت روحی و تمایل جنسی خویش، اقدام به نزدیکی نمایند که بسیاری از مواقع، این تکرار، موجب ملال می شود و چنانکه گفتیم باعث کاهش احتمال باروری.
 
متاسفانه این دیدگاه غلط در بین عموم مردم نیز جاافتاده است به حدی که اعتقاد عمومی آن است که لذّت بردن از رابطه زناشویی چیزی است و بچه دار شدن، چیزی دیگر که هر موقع وقت آن برسد، رابطه زناشویی تبدیل به امری برنامه ریزی شده، خشک، منضبط و پراسترس خواهد شد. اگر از دریچه فطرت به این عقیده نگاه کنیم، نادرستی آن به وضوح آشکار است و صدالبته برای کسی که اندک آشنایی با تعالیم طبّی اسلامی و ایرانی دارد، آشکارتر. پس به عنوان یک قانون، هر قدر لذت بیشتری از رابطه زناشویی ببرید، احتمال بچه دار شدن شما نیز بیشتر می شود؛ بنابراین اگر بچّه می خواهید، فقط و فقط در هنگام چیرگی شهوت، نزدیکی و سعی کنید حداکثر لذّت را از این رابطه ببرید.  
 
یک نکته بسیار مهم: شاید عده ای از شما خوانندگان عزیز، بر من خرده بگیرید که با این اوصاف و با توجه به اینکه بر طبق موازین علمی، هر زن، ماهیانه یک تخمک آزاد می کند؛ آیا نزدیکی در زمانهایی که از زمان تخمک گذاری فاصله دارند، هر چند با تمایل قوی طرفین همراه باشد، می تواند منجر به انعقاد نطفه شود؟
 
باید بگویم پاسخ این سوال از نظر طب اسلامی و ایرانی بسیار واضح است؛ اگر چه می دانم پذیرش آن به ویژه از سوی دوستانی که اطلاعات علمی عمومی یا حرفه ای در این زمینه دارند، بسیار مشکل خواهد بود. همان طور که می دانید؛ در طبّ جدید، عقیده بر این است که آزاد سازی تخمک، ماهیانه یک بار و آنهم در میانه سیکل قاعدگی صورت می پذیرد. به نظر اینجانب - که البته این نظر را بر اساس آموزه های طب اسلامی و طب سنتی ایران به دست آورده ام، بر آن اصرار دارم و حاضرم با بزرگوارانی که در این زمینه صاحب نظر هستند، به بحث و گفتگو بنشینم – این عقیده طبّ جدید صحیح نیست و در هر بار رابطه زناشویی، اگر زن به ارگاسم(اوج لذت جنسی در زن که معادل انزال در مرد است) برسد، یک تخمک آزاد خواهد شد.
 
طبق این تیوری ساده که در طب ایرانی- اسلامی به مانند بسیاری از مکاتب طبی قدیم کاملاً پذیرفته شده است، زن نیز همانند مرد در زمان اوج لذت جنسی، دارای انزال است. هر چند که این انزال، درونی و غیر قابل رویت است(بر خلاف اسپرم در مرد که از بدن خارج می شود؛ تخمک زن درون محوطه شکم آزاد می شود و به تدریج به رحم منتقل می شود). در طب جدید، انزال زن تنها در حدّ وجود ترشحات مرطوب کننده واژینال مورد پذیرش است و چنان که گفتیم عقیده بر این است که آزاد سازی تخمک، ماهیانه یک بار و آنهم در میانه سیکل قاعدگی صورت می پذیرد. بنابراین با توضیحات فوق، اعتقاد ما این است که در هر بار رابطه زناشویی موفق که منجر به تجربه ارگاسم در زن شود، یک تخمک آزاد می شود و احتمال بارداری وجود خواهد داشت.
 
4- تغذیه
 
شاید هیچ عاملی به اندازه مشکلات تغذیه ای در افزایش میزان ناباروری تاثیر نداشته باشد. تصحیح وضعیت تغذیه به صورت کامل، با توجّه به وضعیت فاجعه بار آن در جامعه ما، کاری بس دشوار است؛ امّا توصیه می کنیم چند نکته ساده زیر را مدّ نظر قرار دهید تا زودتر به نتیجه مطلوب برسید:
 
الف) دو اصل مهم و اساسی در تغذیه سالم که بهتر است در تمام زندگی رعایت شوند اینها هستند:
 
-        حرکت از سمت غذاهای حیوانی به سمت غذاهای گیاهی.
-         و حرکت از سمت غذاهای پخته به سمت غذاهای خام.
 
چنانکه واضح است منظور ما «خام گیاهخواری» مطلق نیست؛ بلکه حتّی آن را کاری غلط می دانیم؛ امّا هر قدر که غذاهای گیاهی و خام در رژیم غذایی ما غلبه بیشتری نسبت به غذاهای حیوانی و پخته داشته باشند بدن ما سالم تر و احتمال بچّه دار شدن نیز بیشتر است.
 
ب) در بین روش های طبخ، سرخ کردن بدترین روش است؛ تا می توانید از آن فاصله بگیرید.
 
ج) غذاهای تازه را جایگزین غذاهای فریزری کنید.
 
د) حتّی المقدور از مصرف غذاهای مصنوعی پرهیز کنید. (انواع سوسیس، کالباس، همبرگر، پیتزا، انواع غذاهای ساندویچی و فست فودها، نوشابه ها و دوغ های کارخانه ای، انواع پفک، چیپس، شکلات و بستنی صنعتی، آدامس، انواع سس های کارخانه ای، نان های فانتزی، هر نوع کمپوت و کنسرو و آب میوه صنعتی و هرگونه خوراکی اسانس دار، شیرینی های قنادی، ماکارونی و لازانیا، انواع آجیل بوداده و حتّی مواردی مانند ربّ و آبلیمو و سرکه صنعتی، و انواع لبنیات پاستوریزه و حتّی کشک کارخانه ای و ....)
 
5- چند تذکّر کوچک
 
الف- مقدمه واجب، واجب است. این اصل ساده در همه امور برقرار است. برای بچه دار شدن هم مقدمه ای لازم است و آنهم برقراری رابطه موثر زناشویی بین زوجین است. متاسفانه بسیار دیده می شود که زوجهای جوان بسیاری، به هر دلیل، تمایل جنسی بسیار کمی دارند؛ اما به جای آنکه به فکر درمان این مشکل باشند، مسیرهای طولانی و پر هزینه بررسی های مربوط به ناباروری را طی می کنند. بنابراین قبل از هر اقدامی مطمین شوید که در میزان میل جنسی و توانایی انجام یک رابطه زناشویی موفق، مشکل خاصی ندارید و آنگاه به فکر طی کردن سایر مراحل باشید.
 
ب- هنگامی که تصمیم به بارداری دارید، به هیچ وجه رژیم لاغری نگیرید و اگر هم رژیم دارید حتماً آن را قطع کنید. این امر به ویژه در مورد بانوان بسیار مهم است؛ چرا که رژیم های لاغری که این روزها رواج پیدا کرده است(حتی آنهایی که توسط متخصصین محترم تغذیه تنظیم می شوند) تقریباً بدون استثناء بر باروری تاثیر منفی می گذارند.
 
ج- در صورتی که هر یک از زوجین به سیگار، مواد مخدر و روانگردان، مشروبات الکلی و یا هر چیز دیگری اعتیاد دارند، ناباروری مساله ای دور از انتظار نخواهد بود. بنابراین یکی از اقدامات اولیه در درمان ناباروری، رهایی از شر هرگونه اعتیاد است.  
 
د- بعضی از مشاغل در هر یک از زوجین – و به ویژه مردان – می توانند احتمال ناباروری را افزایش دهند. این مشاغل عمدتاً آنهایی هستند که فرد را در معرض تماس طولانی مدت با مواد شیمیایی قرار می دهند. از مشاغل دیگر می توان به کارهایی اشاره کرد که مرد در معرض حرارت بالا قرار دارد(چرا که ساخت اسپرم در بیضه باید در حرارتی پایین تر از حرارت بدن انجام شود). بدیهی است در درمان ناباروری، توجه به اصلاح این مشکلات نیز حایز اهمیت است. حتی زندگی در شهرهای بزرگ و بودن در معرض آلودگی های مختلف از جمله آلودگی آب و هوا، آلودگی صوتی و ... بر میزان باروری افراد تاثیر خواهند گذاشت.
 
هـ- یکی از عوامل عقیمی مردان، استفاده مادران آنها از مواد آرایشی شیمیایی در دوران بارداری است بنابراین اگر چه از شما گذشته است؛ ولی برای اینکه فرزندانتان در آینده دچار مشکل فعلی شما یعنی ناباروری نباشند، از استفاده از مواد آرایشی در دوران بارداری پرهیز کنید.
 
توصیه های درمانی مشترک(هم آقا، هم بانو!)
 
1- از مصرف جوانه گندم در طول دوران اقدام برای بارداری غفلت نکنید. زوجین بهتر است حداقل روزی 5-4 قاشق غذاخوری جوانه گندم تازه یا یک قاشق مرباخوری پودر جوانه گندم را به هر نحو که می خواهند مصرف کنند. جوانه گندم منبع سرشار ویتامین E است و علاوه بر افزایش میل جنسی، کیفیت تولید اسپرم و تخمک در زوجین را به نحو بارزی افزایش می دهد. در مورد بانوان توصیه ما این است که مصرف جوانه گندم، علاوه بر این دوران، در دوران بارداری و سپس تا پایان دوران شیر دهی کودک ادامه پیدا کند. 
 
2- مداومت بر مصرف انگور قرمز تاثیر به سزایی در درمان ناباروری دارد بنابراین توصیه می کنیم با توجه به فصل، حداقل روزانه 250 گرم انگور قرمز را با مشارکت همدیگر! نوش جان کنید. البته برای اثربخشی بیشتر بهتر است که هسته های انگور را نیز میل کنید.   
 
3- مصرف روزانه 2-1 لیوان آب عسل + آب لیموترش تازه نیز در این دوران برای زوجین بسیار مفید است؛ به این ترتیب که مقدار دلخواهی عسل را در آب حل کنید(حدّاقل یک قاشق غذاخوری در یک لیوان آب)؛ سپس مقداری آب لیموترش تازه(و نه آبلیمو) به آن اضافه کنید و پس از خنک شدن آن در یخچال( و نه خنک کردن آن با یخ) این نوشیدنی بسیار گوارا و لذیذ را به آرامی و جرعه جرعه میل نمایید.
 
4- همان گونه که پیشتر ذکر شد غلبه شهوت یکی از عوامل موثّر در موفّقیت به هنگام نزدیکی است؛ بنابراین بهتر است که زوجهای محترم در این دوران کمی صبوری به خرج دهند و تعداد موارد نزدیکی را کمی کاهش دهند؛ به حدی که در هر بار رابطه زناشویی، تمایل شدید به رابطه در طرفین ایجاد شده باشد.
 
5- یبوست یک امّ الامراض است که عامل به وجود آمدن یا تشدید خیلی از بیماری هاست. درمان یبوست را جدّی بگیرید. برای دسترسی به توضیحات کاملتر می توانید به مقاله «امّ الامراضی به نام یبوست» در همین پایگاه مراجعه کنید.
 
6- گفتیم که داشتن آرامش روانی یکی از مهم ترین پایه های موفّقیت درمان است. درمان تخصّصی انواع مشکلات روحی بحثی جداگانه را می طلبد امّا عجالتا این چند نسخه ساده را تقدیم می کنیم:
 
-  دم کرده گل گاوزبان و سنبل طیب:  یک قاشق غذاخوری گل گاوزبان و یک قاشق مربّاخوری سنبل طیب و یک عدد لیموعمانی (یا دو عدد عنّاب) را با یک و نیم لیوان آب، ۲۰ دقیقه روی شعله کم جوشانده صاف کرده با عسل شیرین و میل کنید. این نسخه فوق العاده آرامبخش است و در عین حال در افزایش توان جنسی فرد نیز موثّر است.
 
-  عرق بیدمشک و بهارنارنج را به نسبت مساوی با هم مخلوط و روزی 3-2 استکان میل کنید.
 
-  یک عدد سیب – که بهتر است سیب سرخ باشد – را با پوست رنده کنید و دو قاشق غذاخوری گلاب، دو قاشق غذاخوری عرق بیدمشک، یک قاشق مربّاخوری عسل و یک قاشق چایخوری تخم ریحان یا فرنجمشک را به آن اضافه کنید و پس از مدّتی خیس خوردن، میل کنید. این فالوده خوش طعم، علاوه بر اثر آرامبخشی فوق العاده، در درمان کم خونی نیز بسیار موثّر است.
 
-  از دم کرده یا جوشانده یا عرقیات این گیاهان نیز می توانید استفاده کنید: بابونه، بادرنجبویه، اسطوخدّوس، طارونه، آویشن و  ….
 
- اگر با مصرف این داروها احساس می کنید دچار گرمی شده اید می توانید داروهایی مثل پوست بید و طباشیر را به عنوان آرام بخش های خنک به رژیم دارویی خود اضافه کنید.
 
-  مصرف گلاب هم اثر آرام بخشی فوق العاده ای دارد. روزی 2-1 بار و هر بار نصف استکان گلاب را به آرامی میل کنید یا آن را مخلوط با سایر عرقیات استفاده کنید. از گلاب در غذاها هم استفاده کنید. استفاده از اسانس گل سرخ کاشان – یعنی تنها عطر واقعاً ایرانی – هم اثر نشاط آوری فوق العاده ای خواهد داشت.
 
دستورات فوق، تنها چند دستور ساده و قابل اجرا برای عموم بوده و طبیعتاً با مراجعه به پزشک یا عطّار با تجربه می توانید دستورات کاملتر و مطابق با طبع و مزاج خود دریافت کنید.
 
توصیه های درمانی به آقایان(همه آقایان!)
 
1- یکی از علل ناباروری مردان که در طب جدید تاکید زیادی بر آن می شود، واریکوسل است. در صورت تشخیص این مشکل برای شما، توصیه ما این است که هرگز به عمل جراحی تن ندهید؛ چراکه علاوه بر احتمال زیاد شکست درمان ناباروری با عمل جرّاحی، میزان عود بیماری پس از جرّاحی نیز زیاد است. با مراجعه به مقاله«واریکوسل» در همین پایگاه و انجام توصیه های ذکر شده، می توانید خود را به راحتی درمان نمایید.
 
2- شبی یک بار بیضه ها را با روغن زیتون تصفیه نشده به آرامی ماساژ دهید تا روغن، جذب پوست بیضه ها شود. این عمل به تقویت ساخت و ساز اسپرم در بیضه ها کمک شایانی خواهد کرد. علاوه بر این، این کار یکی از راههای ساده و در عین حال موثر برای درمان واریکوسل است.
 
3- سعی کنید ملاعبه قبل از نزدیکی را با بالاترین کیفیت و در طولانی ترین زمان انجام دهید. این کار کیفیت اسپرم و تخمک آزاد شده از مرد و زن را به نحو چشمگیری افزایش خواهد داد.
 
4- در صورت وجود هر گونه علامتی دال بر وجود عفونت های ادراری تناسلی، نسبت به درمان آن اقدام نمایید.
 
5- کمبود اسپرم در مردان دلایل متعدّد و درمان هایی کاملا تخصّصی دارد که از فردی به فرد دیگر متفاوت است. تصوّر عمومی این است که خوردن گرمی ها برای رفع این مشکل و نیز افزایش میل جنسی موثّر است که تصوّری غلط است و در بعضی افراد(مثل افراد گرم مزاج) ممکن است نتایج معکوسی به بار آورد. در این جا چند نسخه ساده که اثربخشی آن در افزایش تعداد اسپرم ها، افزایش میل جنسی و افزایش قدرت نعوظ در افراد با مزاج های مختلف برایم ثابت شده است را ذکر می کنم و بحث های بیشتر را به مقاله های تخصّصی واگذار می کنم:
 
* هر روز هفت عدد نخود آبگوشتی را در یک استکان ریخته کمی عرق خارخسک اضافه کنید تا روی نخودها را بگیرد سپس آن را داخل یخچال گذاشته و دو روز بعد، صبح ناشتا، نخودها و هرچه از عرق مانده است را میل کنید. هر روز یک استکان جدید را داخل یخچال گذاشته و محتویات استکانی که دو روز آن سر آمده است را میل کنید و این کار را چند ماه ادامه دهید. 
 
* هفته ای دو-سه بار خاگینه ای با پیاز سفید و تخم مرغ محلی و روغن زیتون درست کرده میل کنید.(این دستور که در روایات شریف اهل بیت علیهم السّلام وارد شده، در ادامه مقاله مورد بحث قرار می گیرد.)
 
* مقداری آب پیاز را گرفته با مقدار مساوی عسل مخلوط کنید و روی شعله کم گاز قوام بیاورید. سپس در یخچال گذاشته صبح و شب یک انگشت(و نه یک قاشق) از آن میل کنید.
 
* یک نسخه از استاد خیراندیش برای کسانی که مشکل کمبود اسپرم شدید دارند هم خدمتتان ارائه می کنم:
سفیده چهل عدد تخم مرغ محلی نطفه دار را با آرد نخود خام، خمیر کرده؛ با روغن زیتون و روی شعله کم، به صورت کوکو طبخ کنید و آن را هفت قسمت کرده روزی یک قسمت میل کنید. این کار را ماهی یک بار تکرار کنید.
 
 
 
 
توصیه های درمانی به بانوان(همه بانوان!)
 
1- کوچکترین مشکل که دلالت بر عدم تعادل هورمونی داشته باشد، باید جدّاً پیگیری و درمان شود؛ از جمله: اختلالات قاعدگی(جلوانداختن، عقب انداختن، بی نظمی، لکه بینی در ابتدا یا انتهای قاعدگی، درد زیاد در هنگام قاعدگی، تغییرات روحی قابل توجه در دوران قاعدگی، لکه بینی یا خونریزی در فواصل بین قاعدگی، کم یا زیاد بودن خونریزی نسبت به میزان طبیعی، بروز بیماریهای بدنی مثل سردرد در هنگام پریود و ...)، وجود موی زاید در بدن(عمدتاً چانه و پستان)، درد تخمدانها، ترشّحات مقاوم به درمان واژینال و ...
 
این مشکلات حتی در صورت وجود نتایج آزمایشگاهی طبیعی، دلیل کافی برای مصرف داروهای ایجاد کننده تعادل هورمونی در یک زن است. ساده ترین راه، مصرف نصف استکان عرق رازیانه یا بومادران، هر شب است. جوشانده تخم شوید نیز جایگزین مناسبی برای این دو داروست.(البته در زنهایی که خونریزی شدید در دوران قاعدگی دارند، در ایام پریود، مصرف این داروها قطع می شود.)
 
توصیه اینجانب به تمام زنانی که تصمیم به بچه دار شدن دارند؛ حتّی کسانی که مشکلات فوق را ندارند این است که داروهای فوق را تا زمان بارداری مصرف کنند که این باعث خواهد شد که کارایی رحم و تخمدان به سطح مطلوب برسد؛ اما به یاد داشته باشند که به محض اطلاع از بارداری، مصرف آنها را قطع کنند.
 
توصیه بسیار مهم: به نظر بنده بانوانی که مشکل ناباروری دارند می توانند از فواید پیاز درمانی بهره زیادی ببرند. به این جهت توصیه می کنم این مقاله را حتما مطالعه کنید:
 
«پیازدرمانی برای مشکلات زنانه»
 
2- انجام بادکش تخمدانها(حدّاقل هفته ای 3-2 بار) کمک زیادی به فعالتر شدن آنها – و به خصوص درمان مشکلاتی مانند کیست تخمدان – خواهد نمود.
 
3- بهتر است پس از پایان نزدیکی، چند دقیقه ای به پشت خوابیده و پاهای خود را روی دیوار بیاندازید تا مایع منی سریعاً از واژن خارج نشود.
 
4- نسبت به درمان هر گونه عفونت واژینال(البته با استفاده از داروهای طبیعی) اقدام کنید. سعی کنید در این دوران از مصرف هرگونه داروی هورمونی شیمیایی و نیز انواع پمادها و کرم های واژینال خودداری کنید. یک راه ساده برای درمان عفونت های واژینال آن است که روزی یک یا دو برگ تره تازه را شسته به قطعات کوچک خرد کرده داخل واژن بگذارید و بعد از یکی دو ساعت خود را تمیز کنید. این نسخه ساده، درمانی فوق العاده موثّر برای عفونت های وازینال است.
یک راه ساده دیگر این است که تا زمان بهبودی، هر روز در لگن محتوی عصاره جوشانده مازو یا بلوط یا پوست انار یا گل سرشور بنشینید.
البته بانوان محترم باید توجّه داشته باشند که درمان کامل این عفونت ها، مستلزم درمان یبوست، رفع اختلالات هورمونی، آرامش روانی، اصلاح تغذیه و ... است که با مراجعه به پزشک حاذق، قابل انجام خواهد بود.
 
توصیه های وارد شده در احادیث شریف
 
1- تسمیه به نام نامی «محمّد» و «علی»(علیهما السّلام)
 
در روایات زیادی آمده است که اگر زن باردار نام فرزندی که در شکم دارد را محمّد یا علی(علیهما السّلام) بگذارد فرزند او پسر خواهد شد. در این میان به روایاتی هم برخوردم که این عمل را برای اصل فرزند دار شدن نیز مفید دانسته بود. برای مثال:
 
* امام صادق(علیه السّلام) به مردی که از نداشتن فرزند شکایت داشت فرمودند: « هنگام نزدیکی این دعا را بخوان: اللَّهُمَّ اِنْ رَزَقْتَنِی وَلَداً سَمَّیْتُهُ مُحَمَّداً(خدایا اگر فرزندی به من عطا کنی، نامش را محمّد خواهم گذاشت).» او این کار را کرد و بچّه دار شد.(9)
 
* امیرالمومنین(علیه السّلام) فرمودند:« هنگامی که تصمیم به بچّه دار شدن داشتی، وضویی کامل[با رعایت آداب]بگیر و دو رکعت نماز نیکو به جا بیاور و و بعد از آن به سجده برو و هفتاد و یک بار« اَسْتَغْفِرُ اللَّه» بگو و بعد از آن با همسر خود آمیزش کن و بگو: اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی وَلَداً لِاُسَمِّیَهُ بِاسْمِ نَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ (صلّی الله علیه و آله و سلّم)(خدایا فرزندی به من بده که او را به نام پیامبرت، محمّد(صلّی الله علیه و آله و سلّم)خواهم نامید.) خداوند این کار را خواهد کرد و در این مساله تردید نداشته باش.»(10)
 
* یکی از حضرات معصومین(علیهم السّلام) فرموده اند:« پدرم هر گاه بچّه دار شدن یکی از همسرانش به تاخیر می افتاد به او می فرمودند:« یَا فُلَانَهُ انْوِی عَلِیّاً: راه زندگی خود را متمایل به سوی علی کن» مدّتی نمی گذشت که آن زن باردار می شد و پسری به دنیا می آورد.»(11)
 
تذکّر جدّی: آن طور که از سایر روایات برمی آید کسی که این عهد را با خدای متعال می بندد باید نسبت به آن متعهّد باشد؛ در غیر این صورت؛ یعنی اگر فرزندی به او عطا شود و او را محمّد ننامد، خدا می تواند فرزند را از او بگیرد یا این که به او لطف کند و از مجازاتش درگذرد.
 
2- استغفار، نزول رحمت خاصّ حضرت حقّ، جلّ و علا
 
«استغفار» و طلب آمرزش از خداوند متعال آثار بسیار مبارکی دارد؛ از جمله این آثار، نزول برکات آسمانی و افزایش مال و فرزند است که در این آیه شریفه قرآن کریم به آنها اشاره شده است:
 
«اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ اِنَّهُ کانَ غَفَّاراً * یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراً * وَ یُمْدِدْکُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنینَ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ جَنَّاتٍ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ اَنْهاراً: از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره آمرزنده است * تا از آسمان برایتان پی در پی باران فرستد* و شما را به اموال و فرزندان مدد کند و برایتان بستانها و نهرها بیافریند.»(12)
 
به همین جهت هم هست که می بینیم در بسیاری از ادعیه و اعمال مربوط به بچّه دار شدن، توصیه به استغفار شده است.
 
به نظر می رسد که اگر کسی از روی خلوص نیّت و با عقیده قلبی استغفار کند و بر این کار مداومت داشته باشد؛ دارای فرزند خواهد شد. اینکه برای استغفار چه ذکری بگوییم شاید راحت ترین کار مداومت بر ذکر «استغفر الله» یا « استغفر الله ربّی و اتوب الیه» و اذکار مشابهی باشد که در روایات آمده است. در مورد این روایات شریف توجّه به این نکات الزامی است:
 
1- دعاها، اعمال و اذکار توصیه شده باید تا حصول نتیجه مطلوب ادامه پیدا کنند و فرد نباید از انجام آنها خسته شود.
 
2- در روایات، انجام این اعمال به عهده مرد گذاشته شده است؛ اگر چه شاید بد نباشد که بانوان محترم نیز همسران خود را همراهی کنند.
 
3- در حصول نتیجه مطلوب از اعمال فوق، علاوه بر رعایت شرایط ذکر شده در روایات؛ خلوص نیّت، توجّه و حضور قلب، استمرار و مداومت و ... نیز موثّرند که باید رعایت شوند و صد البته رضایت به مصلحت خداوند متعال نیز باید مدّ نظر باشد؛ چرا که در نهایت تنها اوست که می داند چه کسی بچّه دار می شود و چه کسی نمی شود.
 
در ادامه به تعدادی از این روایات شریف اشاره می کنیم و تاکید می کنیم که از انجام توصیه های ذکر شده در آنها غافل نشوید:
 
* مردی نزد امام محمّد باقر(علیه السّلام) از کمی فرزند شکایت کرد و اینکه از زنان کنیز و آزاد، طلب فرزند کرده امّا بچّه دار نشده است و حالا 60 ساله شده است. امام(علیه السّلام) به او فرمودند: « سه روز پس از نماز عشاء و نماز صبح، 70 بار می گویی: « سُبْحَانَ اللَّه» و 70 بار می گویی: « اَسْتَغْفِرُ اللَّه» و پس از آن ذکر خود را با این گفته خدای عزّوجلّ {در قرآن} تمام می کنی: « اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ اِنَّهُ کانَ غَفَّاراً یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراً وَ یُمْدِدْکُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنِینَ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ جَنَّاتٍ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ اَنْهاراً» و در شب سوّم این اعمال، با همسر خود آمیزش می کنی. به خواست خدا پسری با اعتدال به تو داده خواهد شد.» آن فرد این کار را کرد و در کمتر از یک سال نور چشمی به او عطا شد.(13)
 
* امام سجّاد(علیه السّلام) به بعضی از اصحابشان در مورد طلب فرزند فرمودند: «اگر کسی این دعا را هفتاد بار بخواند و این کار را زیاد انجام دهد؛ خدا آنچه که از مال و فرزند و از خیر دنیا و آخرت بخواهد روزی او خواهد کرد؛ چرا که خدای متعال {در قرآن} می گوید: « اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ اِنَّهُ کانَ غَفَّاراً یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراً وَ یُمْدِدْکُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنِینَ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ جَنَّاتٍ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ اَنْهاراً: از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره آمرزنده است؛ تا از آسمان برایتان پی در پی باران فرستد و شما را به اموال و فرزندان مدد کند و برایتان بستانها و نهرها بیافریند.» [و آن دعا این است]: « رَبِ‏ لا تَذَرْنِی فَرْداً وَ اَنْتَ خَیْرُ الْوارِثِینَ وَ اجْعَلْ لِی وَلِیّاً مِنْ لَدُنْکَ یَرِثُنِی فِی حَیَاتِی وَ یَسْتَغْفِرُ لِی بَعْدَ وَفَاتِی وَ اجْعَلْهُ خَلْقاً سَوِیّاً وَ لَا تَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ نَصِیباً اللَّهُمَّ اِنِّی اَسْتَغْفِرُکَ وَ اَتُوبُ اِلَیْکَ اِنَّکَ اَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ(خدایا! مرا تنها رها مکن که تو بهترین وارثانی و از نزد خود برایم جانشینی قرار ده که در حیاتم از من ارث برد و بعد از مرگم برایم آمرزش بطلبد و آفرینش او را به اعتدال قرار ده و برای شیطان در او نصیبی قرار مده. بارالها! من از تو آمرزش می طلبم و به سویت باز می گردم که تویی خطاپوش مهربان) »(14)
 
* امام باقر(علیه السّلام) به شخصی که بچّه دار نمی شد فرمودند: «هر روز، صبحگاه و شبانگاه، 70 مرتبه می گویی: « سُبْحَانَ اللَّه » و 10 بار استغفار می کنی و 9 بار تسبیح می گویی و بار دهم را با این استغفار تمام می کنی( اَسْتَغْفِرُ اللَّهُ اِنَّهُ کانَ غَفَّاراً یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراً وَ یُمْدِدْکُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنِینَ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ جَنَّاتٍ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ اَنْهاراً)» آن فرد با انجام این عمل فرزندان زیادی پیدا کرد.(15)
 
* امام حسن مجتبی(علیه السّلام) به شخصی که بچّه دار نمی شد فرمودند: «بر تو باد به استغفار»؛ آن مرد زیاد استغفار می کرد تا آنجا که گاهی در روز 700 بار استغفار می کرد، پس صاحب فرزند شد.(16)
 
* امام صادق(علیه السّلام) به مردی که بچه دار نمی شد سفارش کردند:« سحرها صد بار استغفار کن و اگر هم فراموش کردی قضای آن را به جا بیاور.»(17)
 
* امام باقر(علیه السّلام) به فردی که بچّه دار نمی شد سفارش کردند:« در هر روز وشب، صد بار استغفار کن که خداوند عزّوجل می فرماید: از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره آمرزنده است؛ تا از آسمان برایتان پی در پی باران فرستد و شما را به اموال و فرزندان مدد کند و برایتان بستانها و نهرها بیافریند.»(18)
 
* اهمیّت استغفار به آن حدّ است که در کنار انجام دستورات غذایی نیز از آن غفلت نشده است:
 
مردی از کمی فرزند به امام علی(علیه السّلام) شکایت کرد؛ ایشان فرمودند:« اسْتَغْفِرِ اللَّهَ وَ کُلِ الْبَیْضَ بِالْبَصَلِ: استغفار کن و تخم مرغ را با پیاز بخور»(19)
 
3- سایر ادعیه و اعمال
 
* امام صادق(علیه السّلام) برای بچّه دار شدن سفارش فرموده اند که: «هر گاه تصمیم به همبستر شدن گرفتید 3 بار این آیه را بخوانید: (وَ ذَا النُّونِ اِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ اَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنادی‏ فِی الظُّلُماتِ اَنْ لا اِلهَ اِلاَّ اَنْتَ سُبْحانَکَ اِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمینَ)(20)»(21)
 
* شخصی به امام هادی (علیه السّلام)عرضه داشت که بچه دار نمی شود. حضرتش(علیه السّلام) لبخندی زدند و فرمودند:«  انگشتری که خاتم آن فیروزه باشد بگیر و روی آن بنویس: (رَبِّ لا تَذَرْنِی فَرْداً وَ اَنْتَ خَیْرُ الْوارِثِینَ: خدایا! مرا تنها رها مکن که تو بهترین وارثانی)» آن فرد می گوید این کار را کردم و در کمتر از یک سال فرزند پسری به من عطا شد.(22) 
 
* فردی به امام صادق(علیه السّلام) گفت: من از خاندانی هستم که منقرض شده اند و خودم نیز بچّه ای ندارم؛ امام(علیه السّلام)در جواب فرمودند:«در سجده خدا را بخوان و این دعا را بگو: ( یَا رَبِّ هَبْ لِی مِنْ لَدُنْکَ ذُرِّیَّهً طَیِّبَهً اِنَّکَ سَمِیعُ الدُّعاءِ رَبِّ لا تَذَرْنِی فَرْداً وَ اَنْتَ خَیْرُ الْوارِثِینَ: خدایا! به من خاندانی پاکیزه عطا کن که تو شنونده خواسته هایی. خدایا! مرا تنها رها مکن که تو بهترین وارثانی)»؛ این کار را در سجده آخر نماز عشاء انجام بده و همان شب با همسرت نزدیکی کن. آن شخص می گوید این کار را کردم و [خدا، این دو فرزندم] علی و حسین را به من داد.(23)
 
* امام صادق(علیه السّلام) به شخصی که بچّه دار نمی شد علاوه بر این که در مورد نحوه انتخاب همسر سفارشی فرمودند؛ توصیه کردند:« این دعا را بخوان که من امیدوارم که خدا فرزندان دختر و پسر به تو عطا نماید. و دعا این است:( اللَّهُمَّ لَا تَذَرْنِی فَرْداً وَحِیداً وَحْشاً فَیَقْصُرَ شُکْرِی عَنْ تَفَکُّرِی بَلْ هَبْ لِی اُنْساً وَ عَاقِبَهَ صِدْقٍ ذُکُوراً وَ اِنَاثاً اَسْکُنُ اِلَیْهِمْ مِنَ الْوَحْشَهِ وَ آنَسُ بِهِمْ مِنَ الْوَحْدَهِ وَ اَشْکُرُکَ عَلَی تَمَامِ النِّعْمَهِ یَا وَهَّابُ یَا عَظِیمُ یَا مُعْطِی اَعْطِنِی فِی کُلِّ عَاقِبَهٍ خَیْراً حَتَّی تُبَلِّغَنِی مُنْتَهَی رِضَاکَ عَنِّی فِی صِدْقِ الْحَدِیثِ وَ اَدَاءِ الْاَمَانَهِ وَ وَفَاءِ الْعَهْدِ: خدایا مرا تنها و بی کس و وحشت زده وامگذار که سپاسگزاریم از فکر کردنم عقب بیفتد بلکه انس و عاقبت به خیری از پسر و دختر به من عنایت کن که به آنها از وحشت به آرامش برسم و و از تنهایی به انس؛ و تو را بر تمام نعمت هایت شکرگزار باشم؛ ای بسیار بخشنده؛ ای بزرگ، ای عطابخش؛ مرا از هر جهت عاقبت به خیر کن تا آنجا که به والاترین مرتبه رضایت تو از خودم به جهت راستگویی و امانت داری و وفای به عهد برسم)»(24)
 
* حضرت امیرالمومنین(علیه السّلام)به فردی که از بیماری که از بیماری و نداشتن فرزند شکایت می کرد سفارش کردند که در خانه اذان را با صدای بلند بگوید. آن مرد می گوید که این کار را کردم و خداوند بیماریم را بهبود داد و فرزندانم را زیاد کرد.(25)
 
* امام باقر(علیه السّلام) فرمودند:« وقتی که می خواهی بچّه دار شوی قبل از نزدیکی بگو:( اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی وَلَداً وَ اجْعَلْهُ تَقِیّاً لَیْسَ فِی خَلْقِهِ زِیَادَهٌ وَ لَا نُقْصَانٌ وَ اجْعَلْ عَاقِبَتَهُ اِلَی خَیْرٍ: پروردگارا؛ به من فرزندی عطا کن و او را فردی پرهیزگار قرار ده که در آفرینشش زیاد و کمی نباشد و او را عاقبت به خیر کن.»(26)
 
* امام صادق فرمودند:« هر کس که می خواهد بچّه دار شود؛ بعد از نماز جمعه دو رکعت نماز بخواند و رکوع و سجودش را طول دهد و بعد از نماز بگوید: (اللَّهُمَّ اِنِّی اَسْاَلُکَ بِمَا سَاَلَکَ بِهِ زَکَرِیَّا یَا رَبِّ لَا تَذَرْنِی فَرْداً وَ اَنْتَ خَیْرُ الْوَارِثِینَ اللَّهُمَّ هَبْ لِی ذُرِّیَّهً طَیِّبَهً اِنَّکَ سَمِیعُ الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ بِاسْمِکَ اسْتَحْلَلْتُهَا وَ فِی اَمَانَتِکَ اَخَذْتُهَا فَاِنْ قَضَیْتَ فِی رَحِمِهَا وَلَداً فَاجْعَلْهُ مُبَارَکاً وَ لَا تَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ شِرْکاً وَ لَا نَصِیباً: خدایا به حرمت آن چه که زکریا از تو خواست؛ پروردگارا مرا تنها وامگذار که تو بهترین وارثانی، خداوندا؛ به من خاندان پاکی عنایت کن که تویی شنونده دعا؛ بارالها؛ به نام تو این زن را بر خود حلال کردم و او را به امانت از تو ستاندم؛ اگر در رحم او فرزندی قرار دادی، او را مبارکی بخش و برای شیطان در او شراکت و نصیبی قرار مده.)»(27)
 
* امام رضا(علیه السّلام) فرمودند: «آن هنگام که همسرت بر تو وارد شد موی جلوی پیشانی اش را بگیر و او را رو به قبله بنشان و بگو:( اللَّهُمَّ بِاَمَانَتِی اَخَذْتُهَا وَ بِمِیثَاقِی اسْتَحْلَلْتُ فَرْجَهَا اللَّهُمَّ فَارْزُقْنِی مِنْهَا وَلَداً مُبَارَکاً سَوِیّاً وَ لَا تَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ شِرْکاً وَ لَا نَصِیباً: بارالها؛ به امانت خود او را گرفتم و آمیزش با او را با پیمانی که بسته ام بر خود حلال کردم، پس پروردگارا از او فرزندی مبارک و دارای خلقتی معتدل به من عنایت کن و برای شیطان در او شراکت و نصیبی قرار مده.)»(28)
 
4- آب نیسان
 
پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرموده اند:« وَ اِنْ کَانَتِ المَرْاَهُ عَقِیماً شَرِبَتْ مِنْ ذَلِکَ الْمَاءِ رَزَقَهَا اللَّهُ وَلَدا: اگر زن نابارور از آن آب[آب نیسان] بخورد خداوند به او فرزند عطا خواهد کرد.»(29)
 
تذکّر: برای کسب اطّلاعات کامل تر در مورد خواصّ و طرز تهیه آب نیسان به کتاب شریف مفاتیح الجنان مراجعه فرمایید.
 
5- خوردن تخم مرغ
 
* امیرالمومنین(علیه السّلام) فرمودند: « اِنَّ نَبِیّاً مِنَ الْاَنْبِیَاءِ شَکَا اِلَی اللَّهِ قِلَّهَ النَّسْلِ فِی اُمَّتِهِ فَاَمَرَهُ اَنْ یَاْمُرَهُمْ بِاَکْلِ الْبَیْضِ فَفَعَلُوا فَکَثُرَ النَّسْلُ فِیهِمْ: پیامبری از پیامبران(علی نبیّنا و آله و علیه السّلام) از کم بودن نسل امّتش به خدا شکایت کرد. {خدای متعال} به او امر کرد که به امّتش دستور دهد که تخم مرغ بخورند. اینچنین کردند و نسلشان فزونی گرفت.»(30)
 
* امام محمّد باقر(علیه السّلام) فرمودند: « مَنْ عَدِمَ الْوَلَدَ فَلْیَاْکُلِ الْبَیْضَ وَ لْیُکْثِرْ مِنْهُ فَاِنَّهُ یُکْثِرُ النَّسْلَ: هر کس که بچّه دار نمی شود، تخم مرغ بخورد و زیاد هم بخورد؛ چرا که تخم مرغ نسل را زیاد می کند.»(31)
 
این مضمون در احادیث دیگری هم تکرار شده است. در بعضی از این احادیث تنها به مصرف تخم مرغ اشاره شده است و در بعضی دیگر بر مصرف گوشت با تخم مرغ و یا تخم مرغ با پیاز و یا تخم مرغ با نان تاکید شده است. در این رابطه ضروری است به چند نکته اشاره کنیم:
 
1- مراد از «بیض» که در روایات به آن اشاره شده است مطلق تخم پرندگان است و اینکه کدامیک از آنها در درمان ناباروری موثّرند، مساله ای است که محقّقین باید به آن پاسخ دهند. امّا چون در روایات اشاره به پرنده خاصّی نشده است شاید بتوان «تخم مرغ» را به دلیل کثرت استفاده آن در بین مردم، مصداق اصلی این احادیث دانست.
 
2- طبیعتاً از تخم مرغی انتظار بروز آثار درمانی داریم که با شرایط طبیعی و مطلوب به عمل آمده باشد. بنابراین با مصرف تخم مرغ های ماشینی نباید منتظر درمان ناباروری بود. البته باید توجّه داشته باشید اکثر تخم مرغ های رنگی موجود در بازار هم تخم مرغ ماشینی هستند و نباید به خاطر رنگ آنها فکر کنیم که تخم مرغ طبیعی هستند.
 
3- تازه بودن تخم مرغ و رعایت شرایط نگهداری آن هم در درمان تاثیر گذار خواهد بود. از جمله اینکه برای نگهداری تخم مرغ باید آن را درون نمک قرار داد و قرار دادن آن در جریان هوا باعث کاهش آثار غذایی و درمانی آن خواهد شد.
 
4- نحوه طبخ تخم مرغ هم در نتیجه حاصله تاثیر گذار است. شاید روش طبخ ذیل که از امام معصوم(علیه السّلام) روایت شده است برای رسیدن به مقصود کمک کننده باشد:
 
* مردی از امام صادق(علیه السّلام) درخواست کرد عملی به او بیاموزد که در زناشویی با دوشیزگان قدرت پیدا کند. امام(علیه السّلام) به او فرمودند: « خُذْ بَصَلًا اَبْیَضَ فَقَطِّعْهُ صِغَاراً وَ اقْلِهِ بِالزَّیْتِ ثُمَّ خُذْ بَیْضاً فَافْقِصْهُ فِی قَصْعَهٍ وَ ذُرَّ عَلَیْهِ شَیْیاً مِنَ الْمِلْحِ ثُمَّ اَکِبَّهُ عَلَی الْبَصَلِ وَ الزَّیْتِ وَ اقْلِهِ وَ کُلْ مِنْهُ: پیاز سفیدی را به قطعات کوچک خرد کن و آن را در روغن زیتون سرخ کن؛ سپس یک تخم مرغ را در سینی بشکن و به آن نمک بزن و به پیاز و روغن زیتون اضافه کن و آن را بخور.»(32)
 
5- از آنجا که «کلّ ما حکم به العقل، حکم به الشّرع: هر آنچه که عقل حکم کند، شرع نیز به همان حکم خواهد کرد.» بدیهی است که اگر هر کدام از زن و مرد برای خوردن تخم مرغ منع طبّی داشته باشند نمی توانند با استناد به این احادیث شریف، از دستور پزشک خود سرپیچی کنند. به ویژه که در احادیث دیگر به آثار زیانبار مصرف زیاد تخم مرغ اشاره شده است. به هر حال اگر کسی شرایط گفته شده برای مصرف تخم مرغ را رعایت کند و نیز مصرف تخم مرغ با دو شرطی که در احادیث آمده است؛ یعنی مصرف زیاد و طولانی برای او ضرری نداشته باشد به خواست خدای متعال، به نتیجه مطلوب خواهد رسید.
 
6- مصرف کاسنی
 
در احادیث زیادی برای درمان ناباروری به خوردن کاسنی سفارش شده است. این گیاه که در روایات از آن به«سیّد بقول: سرور سبزی ها» تعبیر شده است؛ دو اثر مهم  در درمان ناباروری دارد؛ یکی افزایش کلّی احتمال بارداری و دیگری افزایش احتمال پسردار شدن.
 
* امام رضا(علیه السّلام)فرمودند:« عَلَیْکُمْ بِاَکْلِ بَقْلَهِ الْهِنْدَبَاءِ فَاِنَّهَا تَزِیدُ فِی الْمَالِ وَ الْوَلَدِ وَ مَنْ اَحَبَّ اَنْ یَکْثُرَ مَالُهُ وَ وَلَدُهُ فَلْیُدْمِنْ اَکْلَ الْهِنْدَبَاءِ: بر شما باد [خوردن] سبزی کاسنی که مال و فرزند را زیاد می کند؛ هرکه می خواهد مال و فرزندش زیاد شود؛ بر خوردن کاسنی مداومت داشته باشد.»(33)
 
* و امام صادق(علیه السّلام) فرمودند:« عَلَیْکَ بِالْهِنْدَبَاءِ فَاِنَّهُ یَزِیدُ فِی الْمَاءِ وَ یُحَسِّنُ اللَّوْنَ وَ هُوَ حَارٌّ لَیِّنٌ یَزِیدُ فِی الْوَلَدِ الذُّکُورِ: بر تو باد به کاسنی که آب [کمر] را افزون و چهره را زیبا می سازد و[مزاج] آن گرمی ملایم است که فرزند پسر را زیاد می کند.»(34)
 
در مورد کاسنی نیز رعایت شرایط مصرف بسیار مهم است؛ از جمله این مسایل که در روایات شریف به آن اشاره شده است:
 
1- کاسنی باید صبح زود که ژاله صبحگاهی بر روی آن نشسته است مصرف شود.
 
2- از تکاندن، خرد کردن و تمیز کردن آن خودداری شود؛ به عبارت دیگر باید برگ کاسنی را به آرامی چید و بدون گردگیری یا شستن، به همراه آبی که روی آن نشسته است میل کرد. در روایات شریف تصریح شده است که این قطرات آب که روی کاسنی نشسته اند از بهشت آمده اند و همین ها هستند که باروری را افزایش می دهند.
 
3- در احادیث شریف توصیه به مداومت بر خوردن کاسنی شده است؛ لذا برای حصول نتیجه درمانی باید صبر کرد.
 
4- اگر چه بنده به شخصه عرق کاسنی را برای افراد نابارور تجویز می کنم و از نتیجه آن هم راضی هستم؛ امّا آنچه که در احادیث به خوردن آن سفارش شده است« سبزی کاسنی» است؛ بنابراین خوردن عرق کاسنی و تخم کاسنی نمی تواند نتایج گفته شده در روایات را به طور کامل به همراه داشته باشد؛ ولی خالی از نتیجه هم نخواهد بود. توصیه بنده به زوج های نابارور آن است که اگر می توانند کاسنی را در باغچه حیاط و یا در گلدان بکارند و از آن استفاده کنند.
 
و نکته آخر این که بر خلاف تخم مرغ، کاسنی تقریباً به همه می سازد و کسانی که با خوردن کاسنی دچار مشکل شوند بسیار نادر هستند.
 
عوامل نازایی
 
توجّه به رفع عواملی که باعث نازایی می شوند می تواند یکی از پایه های مهم درمان نازایی باشد. در این قسمت به چند نکته که در روایات مورد توجّه قرار گرفته اند اشاره می کنیم:
 
قسم دروغ
 
* امام صادق(علیه السّلام) فرموده اند:« قسم دروغ، رحم را تباه می سازد[یعنی] نازا می کند.»(35)
 
غذاهای تازه عروس
 
* پیامبر خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) به علیّ بن ابیطالب(علیه السّلام) سفارش کرد و به او فرمود: «ای علی! عروس را در هفته اوّلش از این چهار چیز: شیر، سرکه، گشنیز، سیب ترش، باز دار.»
 
علی(علیه السّلام) پرسید:«ای پیامبر خدا! برای چه او را از این چیزها باز بدارم؟»
 
فرمود: «زیرا از این چهار چیز؛ زهدان، سترون و سرد می شود ....»
 
علی(علیه السّلام) {دیگر بار} پرسید: «ای پیامبر خدا! امّا از این میان، از سرکه چرا باز داشته می شود؟»
 
فرمود: «اگر در حالی که سرکه خورده است، عادت ماهانه شود، هرگز کامل پاک نگردد، گشنیز هم حیض را در شکم وی بر می انگیزاند و زادن را بر او سخت می سازد. سیب ترش نیز حیض شدن او را قطع می کند و این عارضه برای وی یک بیماری می شود.»(36)
 
پی نوشت ها:
 
1- عَنِ الصَّادِقِ (علیه السّلام) قَالَ مِیرَاثُ اللَّهِ مِنْ عَبْدِهِ الْمُوْمِنِ وَلَدٌ صَالِحٌ یَسْتَغْفِرُ لَهُ.(بحارالانوار، ج 101، ص90)
2- «وَ یَجْعَلُ مَنْ یَشاءُ عَقیماً اِنَّهُ عَلیمٌ قَدیرٌ: و هر آن کس را که بخواهد؛ نابارور قرار می دهد که اوست دانای قدرتمند.» (سوره مبارکه شوری، آیه50)
3- مِنَ الْفِرْدَوْسِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله و سلّم) اطْلُبُوا الْوَلَدَ وَ الْتَمِسُوهُ فَاِنَّهُ قُرَّهُ الْعَیْنِ وَ رَیْحَانَهُ الْقَلْبِ وَ اِیَّاکُمْ وَ الْعَجْزَ وَ الْعَقْرَ (بحارالانوار، ج 101، ص 83)
4-  [مکارم الاخلاق‏] مِنْ کِتَابِ الْمَحَاسِنِ بَکْرُ بْنُ صَالِحٍ قَالَ کَتَبْتُ اِلَی اَبِی الْحَسَنِ الثَّانِی (علیه السّلام) اِنِّی اجْتَنَبْتُ طَلَبَ الْوَلَدِ مُنْذُ خَمْسِ سِنِینَ وَ ذَلِکَ اَنَّ اَهْلِی کَرِهَتْ ذَلِکَ وَ قَالَتْ اِنَّهُ یَشْتَدُّ عَلَیَّ تَرْبِیَتُهُمْ لِقِلَّهِ الشَّیْ‏ءِ فَمَا تَرَی فَکَتَبَ اطْلُبِ الْوَلَدَ فَاِنَّ اللَّهَ یَرْزُقُهُمْ(بحارالانوار، ج 101، ص 83)
5- کاربرانی که علاقمند به مطالعه تخصّصی تر در این زمینه می باشند می توانند به تفسیر سوره مریم(آیات مربوط به نزول حضرت جبراییل(علیه السّلام) به حضرت مریم(علیها سلام))، به ویژه تفسیر گرانقدر المیزان مراجعه کنند.
6- وَ سَاَلَ رَجُلٌ اَمِیرَ الْمُوْمِنِینَ (علیه السّلام) عَنِ الْوَلَدِ مَا بَالُهُ تَارَهً یُشْبِهُ اَبَاهُ وَ اُمَّهُ وَ تَارَهً یُشْبِهُ خَالَهُ وَ عَمَّهُ وَ قَالَ لِلْحَسَنِ ع اَجِبْهُ فَقَالَ (علیه السّلام) اَمَّا الْوَلَدُ فَاِنَّ الرَّجُلَ اِذَا اَتَی اَهْلَهُ بِنَفَسٍ سَاکِنَهٍ وَ جَوَارِحَ غَیْرِ مُضْطَرِبَهٍ اعْتَلَجَتِ النُّطْفَتَانِ کَاعْتِلَاجِ الْمُتَنَازِعَیْنِ فَاِنْ عَلَتْ نُطْفَهُ الرَّجُلِ نُطْفَهَ الْمَرْاَهِ جَاءَ الْوَلَدُ یُشْبِهُ اَبَاهُ وَ اِنْ عَلَتْ نُطْفَهُ الْمَرْاَهِ نُطْفَهَ الرَّجُلِ اَشْبَهَ اُمَّهُ وَ اِذَا اَتَاهَا بِنَفْسٍ مُزْعِجَهٍ وَ جَوَارِحَ مُضْطَرِبَهٍ غَیْرِ سَاکِنَهٍ اضْطَرَبَتِ النُّطْفَتَانِ فَسَقَطَتَا عَنْ یَمْنَهِ الرَّحِمِ وَ یَسْرَتِهِ فَاِنْ سَقَطَتْ عَنْ یَمْنَهِ الرَّحِمِ سَقَطَتْ عَلَی عُرُوقِ الْاَعْمَامِ وَ الْعَمَّاتِ فَیُشْبِهُ اَعْمَامَهُ وَ عَمَّاتِهِ وَ اِنْ سَقَطَتْ عَنْ یَسْرَهِ الرَّحِمِ سَقَطَتْ عَلَی عُرُوقِ الْاَخْوَالِ وَ الْخَالَاتِ فَشُبِّهَ اَخْوَالَهُ وَ خَالَاتِهِ فَقَامَ الرَّجُلُ وَ هُوَ یَقُولُ اللَّهُ اَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسَالَتَهُ وَ رُوِیَ اَنَّهُ کَانَ الْخَضِرَ ع وَ سُیِلَ النَّبِیُّ ص کَیْفَ تُوَنَّثُ الْمَرْاَهُ وَ کَیْفَ یُذَکَّرُ الرَّجُلُ قَالَ یَلْتَقِی الْمَاءَانِ فَاِذَا عَلَا مَاءُ الْمَرْاَهِ مَاءَ الرَّجُلِ اُنِّثَتْ وَ اِنْ عَلَا مَاءُ الرَّجُلِ مَاءَ الْمَرْاَهِ اُذْکِرَتْ [ذُکِّرَتْ‏] (بحارالانوار،ج 40، ص 169)
7- وَ عَنِ الرِّضَا (علیه السّلام) قَالَ لَا یَخْلُو جَوْفُکَ مِنَ الطَّعَامِ وَ اَقِلَّ مِنْ شُرْبِ الْمَاءِ وَ لَا تُجَامِعْ اِلَّا مِنْ شَبَقٍ وَ نِعْمَ الْبَقْلَهُ السِّلْقُ (مستدرک‏الوسایل، ج 16،ص 423)
8- اَحْمَدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ اَبِی طَالِبٍ الطَّبْرِسِیُّ فِی الْاِحْتِجَاجِ عَنْ اَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) فِی حَدِیثٍ اَنَّ زِنْدِیقاً قَالَ ... فَمَا عِلَّهُ الْغُسْلِ مِنَ الْجَنَابَهِ وَ اِنَّمَا اَتَی الْحَلَالَ وَ لَیْسَ مِنَ الْحَلَالِ تَدْنِیسٌ قَالَ (علیه السّلام) اِنَّ الْجَنَابَهَ بِمَنْزِلَهِ الْحَیْضِ وَ ذَلِکَ اَنَّ النُّطْفَهَ دَمٌ لَمْ یُسْتَحْکَمْ وَ لَا یَکُونُ الْجِمَاعُ اِلَّا بِحَرَکَهٍ شَدِیدَهٍ وَ شَهْوَهٍ غَالِبَهٍ فَاِذَا فَرَغَ الرَّجُلُ تَنَفَّسَ الْبَدَنُ وَ وَجَدَ الرَّجُلُ مِنْ نَفْسِهِ رَایِحَهً کَرِیهَهً فَوَجَبَ الْغُسْلُ لِذَلِکَ وَ غُسْلُ الْجَنَابَهِ مَعَ ذَلِکَ اَمَانَهٌ ایْتَمَنَ اللَّهُ عَلَیْهَا عَبِیدَهُ لِیَخْتَبِرَهُمْ بِهَا (وسایل‏الشیعه؛ ج 2، ص 177)
9- وَ عَنْهُمْ عَنْ سَهْلٍ عَنْ بَعْضِ اَصْحَابِنَا عَنْ اَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیه السّلام) اَنَّهُ شَکَا اِلَیْهِ رَجُلٌ اَنَّهُ لَا یُولَدُ لَهُ فَقَالَ لَهُ اِذَا جَامَعْتَ فَقُلِ اللَّهُمَّ اِنْ رَزَقْتَنِی وَلَداً سَمَّیْتُهُ مُحَمَّداً قَالَ فَفَعَلَ ذَلِکَ فَرُزِقَ (وسایل‏الشیعه، ج 21، ص 378)
10- الْحَسَنُ بْنُ فَضْلٍ الطَّبْرِسِیُّ فِی مَکَارِمِ الْاَخْلَاقِ، عَنْ اَمِیرِالْمُوْمِنِینَ(علیه السّلام) قَالَ اِذَا اَرَدْتَ الْوَلَدَ فَتَوَضَّاْ وُضُوءً سَابِغاً وَ صَلِّ رَکْعَتَیْنِ وَ حَسِّنْهُمَا وَ اسْجُدْ بَعْدَهُمَا سَجْدَهً وَ قُلْ اَسْتَغْفِرُ اللَّهَ اِحْدَی وَ سَبْعِینَ مَرَّهً ثُمَّ تَغَشَّ امْرَاَتَکَ وَ قُلِ اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی وَلَداً لِاُسَمِّیَهُ بِاسْمِ نَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فَاِنَّ اللَّهَ یَفْعَلُ ذَلِکَ وَ لَا تَشُکَّ فِی ذَلِکَ فَاِنِّی اَمَرْتُکَ بِالطَّهُورِ وَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی وَ یُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ وَ اَمَرْتُکَ بِالصَّلَاهِ وَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله و سلّم) یَقُولُ اَقْرَبُ مَا یَکُونُ الْعَبْدُ عِنْدَ رَبِّهِ اِذَا رَآهُ سَاجِداً اَوْ رَاکِعاً وَ اَمَرْتُکَ بِالِاسْتِغْفَارِ وَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ اِنَّهُ کانَ غَفَّاراً یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراً وَ یُمْدِدْکُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنِینَ وَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی لِنَبِیِّهِ (صلّی الله علیه و آله و سلّم) اِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِینَ مَرَّهً فَلَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ فَاَمَرْتُکَ اَنْ تَزِیدَ عَلَی السَّبْعِینَ (مستدرک‏الوسایل، ج 6، ص 327)
11- عِدَّهٌ مِنْ اَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِیدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ لَمْ یُولَدْ لِی شَیْ‏ءٌ قَطُّ وَ خَرَجْتُ اِلَی مَکَّهَ وَ مَا لِی وَلَدٌ فَلَقِیَنِی اِنْسَانٌ فَبَشَّرَنِی بِغُلَامٍ فَمَضَیْتُ وَ دَخَلْتُ عَلَی اَبِی الْحَسَنِ (علیه السّلام) بِالْمَدِینَهِ فَلَمَّا صِرْتُ بَیْنَ یَدَیْهِ قَالَ لِی کَیْفَ اَنْتَ وَ کَیْفَ وَلَدُکَ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ خَرَجْتُ وَ مَا لِی وَلَدٌ فَلَقِیَنِی جَارٌ لِی فَقَالَ لِی قَدْ وُلِدَ لَکَ غُلَامٌ فَتَبَسَّمَ ثُمَّ قَالَ سَمَّیْتَهُ قُلْتُ لَا قَالَ سَمِّهِ عَلِیّاً فَاِنَّ اَبِی کَانَ اِذَا اَبْطَاَتْ عَلَیْهِ جَارِیَهٌ مِنْ جَوَارِیهِ قَالَ لَهَا یَا فُلَانَهُ انْوِی عَلِیّاً فَلَا تَلْبَثُ اَنْ تَحْمِلَ فَتَلِدَ غُلَاماً  (الکافی، ج 6، ص10)
12- سوره مبارکه نوح؛ آیات 12-10
13- [طب الایمه علیهم السلام‏] اَحْمَدُ بْنُ عِمْرَانَ بْنِ اَبِی لَیْلَی عَنِ ابْنِ اَبِی نَجْرَانَ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ جَعْفَرٍ الْجَعْفَرِیِّ عَنْ اَبِی جَعْفَرٍ الْاَوَّلِ مُحَمَّدٍ الْبَاقِرِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ (علیه السّلام) اَنَّ رَجُلًا شَکَا اِلَیْهِ قِلَّهَ الْوَلَدِ وَ اَنَّهُ یَطْلُبُ الْوَلَدَ مِنَ الْاِمَاءِ وَ الْحَرَایِرِ فَلَا یُرْزَقُ لَهُ وَ هُوَ ابْنُ سِتِّینَ سَنَهً فَقَالَ (علیه السّلام) قُلْ ثَلَاثَهَ اَیَّامٍ فِی دُبُرِ صَلَوَاتِکَ الْمَکْتُوبَهِ صَلَاهِ الْعِشَاءِ الْآخِرَهِ وَ فِی دُبُرِ صَلَاهِ الْفَجْرِ سُبْحَانَ اللَّهِ سَبْعِینَ مَرَّهً وَ اَسْتَغْفِرُ اللَّهَ سَبْعِینَ مَرَّهً وَ تَخْتِمُهُ بِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ اِنَّهُ کانَ غَفَّاراً یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراً وَ یُمْدِدْکُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنِینَ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ جَنَّاتٍ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ اَنْهاراً ثُمَّ وَاقِعْ امْرَاَتَکَ اللَّیْلَهَ الثَّالِثَهَ فَاِنَّکَ تُرْزَقُ بِاِذْنِ اللَّهِ ذَکَراً سَوِیّاً قَالَ فَفَعَلَ ذَلِکَ وَ لَمْ یَحُلِ الْحَوْلُ حَتَّی رُزِقَ قُرَّهَ عَیْنٍ (بحارالانوار، ج 101، ص 84)
14- عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ(علیه السّلام) اَنَّهُ قَالَ لِبَعْضِ اَصْحَابِهِ قُلْ فِی طَلَبِ الْوَلَدِ رَبِ‏ لا تَذَرْنِی فَرْداً وَ اَنْتَ خَیْرُ الْوارِثِینَ وَ اجْعَلْ لِی وَلِیّاً مِنْ لَدُنْکَ یَرِثُنِی فِی حَیَاتِی وَ یَسْتَغْفِرُ لِی بَعْدَ وَفَاتِی وَ اجْعَلْهُ خَلْقاً سَوِیّاً وَ لَا تَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ نَصِیباً اللَّهُمَّ اِنِّی اَسْتَغْفِرُکَ وَ اَتُوبُ اِلَیْکَ اِنَّکَ اَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ سَبْعِینَ مَرَّهً فَاِنَّهُ مَنْ اَکْثَرَ مِنْ هَذَا الْقَوْلِ رَزَقَهُ اللَّهُ مَا یَتَمَنَّی مِنْ مَالٍ وَ وَلَدٍ وَ مِنْ خَیْرِ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهِ فَاِنَّهُ تَعَالَی یَقُولُ فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ اِنَّهُ کانَ غَفَّاراً یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراً وَ یُمْدِدْکُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنِینَ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ جَنَّاتٍ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ اَنْهاراً(بحارالانوار، ج 101، ص 85)
15- وَ مِنْ کِتَابِ طِبِّ الْاَیِمَّهِ، عَنْ سُلَیْمَانَ الْخُوزِیِّ عَنْ شَیْخٍ مَدَایِنِیٍّ عَنْ زُرَارَهَ عَنْ اَبِی جَعْفَرٍ (علیه السّلام) قَالَ وَفَدْتُ اِلَی هِشَامِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِکِ فَاَبْطَاَ عَلَیَّ الْاِذْنَ حَتَّی اغْتَمَمْتُ وَ کَانَ لَهُ حَاجِبٌ کَثِیرُ الدُّنْیَا لَا وَلَدَ لَهُ فَدَنَا اَبُو جَعْفَرٍ (علیه السّلام) فَقَالَ هَلْ لَکَ اَنْ تُوصِلَنِی اِلَی هِشَامٍ فَاُعَلِّمَکَ دُعَاءً یُولَدُ لَکَ وَلَدٌ فَقَالَ نَعَمْ وَ اَوْصَلَهُ اِلَی هِشَامٍ فَقَضَی حَوَایِجَهُ فَلَمَّا فَرَغَ فَقَالَ لَهُ الْحَاجِبُ جُعِلْتُ فِدَاکَ الدُّعَاءُ الَّذِی قُلْتَ لِی فَقَالَ نَعَمْ تَقُولُ فِی کُلِّ یَوْمٍ اِذَا اَصْبَحْتَ وَ اَمْسَیْتَ سُبْحَانَ اللَّهِ سَبْعِینَ مَرَّهً وَ تَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ تُسَبِّحُهُ تِسْعَ مَرَّاتٍ وَ تَخْتِمُ الْعَاشِرَهَ بِالِاسْتِغْفَارِ تَقُولُ اَسْتَغْفِرُ اللَّهُ اِنَّهُ کانَ غَفَّاراً یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراً وَ یُمْدِدْکُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنِینَ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ جَنَّاتٍ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ اَنْهاراً فَقَالَهَا الْحَاجِبُ فَرُزِقَ ذُرِّیَّهً کَثِیرَهً وَ کَانَ بَعْدَ ذَلِکَ یَصِلُ اَبَا جَعْفَرٍ وَ اَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) قَالَ سُلَیْمَانُ فَقُلْتُهَا وَ تَزَوَّجْتُ ابْنَهَ عَمِّی وَ قَدْ اَبْطَاَ عَلَیَّ الْوَلَدُ مِنْهَا وَ عَلَّمْتُهَا اَهْلِی فَرُزِقْتُ وَلَداً وَ زَعَمَتِ الْمَرْاَهُ حِینَ تَشَاءُ اَنْ تَحْمِلَ حَمَلَتْ اِذَا قَالَتْهَا وَ عَلَّمْتُهَا غَیْرَهَا مِمَّنْ لَمْ یَکُنْ یُولَدُ لَهُ فَوُلِدَ لَهُمْ وَلَدٌ کَثِیرٌ
16- وَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ (علیه السّلام) اَنَّهُ قَدْ وَفَدَ عَلَی مُعَاوِیَهَ فَلَمَّا خَرَجَ تَبِعَهُ بَعْضُ حُجَّابِهِ وَ قَالَ اِنِّی رَجُلٌ ذُو مَالٍ وَ لَا یُولَدُ لِی فَعَلِّمْنِی شَیْیاً لَعَلَّ اللَّهَ یَرْزُقُنِی وَلَداً فَقَالَ عَلَیْکَ بِالِاسْتِغْفَارِ فَکَانَ یُکْثِرُ الِاسْتِغْفَارَ حَتَّی رُبَّمَا اسْتَغْفَرَ فِی الْیَوْمِ سَبْعَمِایَهِ مَرَّهٍ فَوُلِدَ لَهُ عَشْرُ بَنِینَ فَبَلَغَ ذَلِکَ مُعَاوِیَهَ فَقَالَ لَهُ هَلْ سَاَلْتَهُ مِمَّ قَالَ ذَلِکَ فَوَفَدَ وَفْدَهً اُخْرَی فَسَاَلَهُ الرَّجُلُ فَقَالَ اَ لَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ اسْمُهُ فِی قِصَّهِ هُودٍ وَ یَزِدْکُمْ قُوَّهً اِلی‏ قُوَّتِکُمْ وَ فِی قِصَّهِ نُوحٍ وَ یُمْدِدْکُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنِینَ‏ (بحارالانوار، ج 101، ص 86)
17- عِدَّهٌ مِنْ اَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ شُعَیْبٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ سَعِیدِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِاَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) لَا یُولَدُ لِی فَقَالَ اسْتَغْفِرْ رَبَّکَ فِی السَّحَرِ مِایَهَ مَرَّهٍ فَاِنْ نَسِیتَهُ فَاقْضِهِ (الکافی، ج 6، ص 9)
18- مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ اِبْرَاهِیمَ عَنْ اَبِیهِ عَنِ ابْنِ اَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ اَصْحَابِنَا قَالَ شَکَا الْاَبْرَشُ الْکَلْبِیُّ اِلَی اَبِی جَعْفَرٍ (علیه السّلام) اَنَّهُ لَا یُولَدُ لَهُ وَ قَالَ عَلِّمْنِی شَیْیاً فَقَالَ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ فِی کُلِّ لَیْلَهٍ مِایَهَ مَرَّهٍ فَاِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ اِنَّهُ کانَ غَفَّاراً اِلَی قَوْلِهِ وَ یُمْدِدْکُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنِینَ‏(الکافی، ج 6، ص 8)
19- [المحاسن‏] اَبِی عَنْ اَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ اَبِی حَسَنَهَ الْجَمَّالِ قَالَ شَکَوْتُ اِلَی اَبِی الْحَسَنِ (علیه السّلام) قِلَّهَ الْوَلَدِ فَقَالَ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ وَ کُلِ الْبَیْضَ بِالْبَصَلِ(الکافی، ج 6، ص 324)
20- سوره مبارکه انبیاء، آیه 87
21- وَ بِرِوَایَهٍ عَنْهُ (علیه السّلام) لِطَلَبِ الْوَلَدِ قَالَ اِذَا اَرَدْتَ الْمُبَاشَرَهَ فَلْتَقْرَاْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ ذَا النُّونِ اِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً الْآیَهَ (بحارالانوار، ج 101، ص 86)
22- الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الطُّوسِیُّ فِی اَمَالِیهِ عَنْ اَبِیهِ عَنِ الْمُفِیدِ عَنْ اَبِی الطَّیِّبِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ النَّحْوِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ الْاَنْبَارِیِّ عَنْ اَبِی نَصْرٍ مُحَمَّدِ بْنِ اَحْمَدَ الطَّایِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّیْمَرِیِّ الْکَاتِبِ اِنَّهُ ذَکَرَ لِعَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الرِّضَا (علیه السّلام) اَنَّهُ لَا یُولَدُ لَهُ فَتَبَسَّمَ وَ قَالَ اتَّخِذْ خَاتَماً فَصُّهُ فَیْرُوزَجٌ وَ اکْتُبْ عَلَیْهِ رَبِّ لا تَذَرْنِی فَرْداً وَ اَنْتَ خَیْرُ الْوارِثِینَ  قَالَ فَفَعَلْتُ ذَلِکَ فَمَا اَتَی عَلَیَّ حَوْلٌ حَتَّی رُزِقْتُ مِنْهَا وَلَداً ذَکَراً (وسایل‏الشیعه، ج 5، ص 95)
23- وَ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِیرَهِ قَالَ قُلْتُ لِاَبِی عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقِ (علیه السّلام) اِنِّی مِنْ اَهْلِ بَیْتٍ وَ قَدِ انْقَرَضُوا وَ لَیْسَ لِی وَلَدٌ قَالَ فَادْعُ اللَّهَ تَعَالَی وَ اَنْتَ سَاجِدٌ وَ قُلْ رَبِّ هَبْ لِی مِنْ لَدُنْکَ ذُرِّیَّهً طَیِّبَهً اِنَّکَ سَمِیعُ الدُّعاءِ رَبِّ لا تَذَرْنِی فَرْداً وَ اَنْتَ خَیْرُ الْوارِثِینَ وَ لْیَکُنْ ذَلِکَ فِی الرَّکْعَهِ الْاَخِیرَهِ مِنْ صَلَاهِ الْعَتَمَهِ ثُمَّ جَامِعْ اَهْلَکَ مِنْ لَیْلَتِکَ قَالَ الْحَارِثُ بْنُ الْمُغِیرَهِ فَفَعَلْتُ فَوُلِدَ لِی عَلِیٌّ وَ الْحُسَیْنُ (بحارالانوار، ج 101، ص 84)
24- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَی عَنْ اَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ اِسْمَاعِیلَ بْنِ عَبْدِ الْخَالِقِ عَنْ بَعْضِ اَصْحَابِنَا عَنْ اَبِی عُبَیْدَهَ قَالَ اَتَتْ عَلَیَّ سِتُّونَ سَنَهً لَا یُولَدُ لِی فَحَجَجْتُ فَدَخَلْتُ عَلَی اَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) فَشَکَوْتُ اِلَیْهِ ذَلِکَ فَقَالَ لِی اَ وَ لَمْ یُولَدْ لَکَ قُلْتُ لَا قَالَ اِذَا قَدِمْتَ الْعِرَاقَ فَتَزَوَّجِ امْرَاَهً وَ لَا عَلَیْکَ اَنْ تَکُونَ سَوْءَاءَ قَالَ قُلْتُ وَ مَا السَّوْءَاءُ قَالَ امْرَاَهٌ فِیهَا قُبْحٌ فَاِنَّهُنَّ اَکْثَرُ اَوْلَاداً وَ ادْعُ بِهَذَا الدُّعَاءِ فَاِنِّی اَرْجُو اَنْ یَرْزُقَکَ اللَّهُ ذُکُوراً وَ اِنَاثاً وَ الدُّعَاءُ اللَّهُمَّ لَا تَذَرْنِی فَرْداً وَحِیداً وَحْشاً فَیَقْصُرَ شُکْرِی عَنْ تَفَکُّرِی بَلْ هَبْ لِی اُنْساً وَ عَاقِبَهَ صِدْقٍ ذُکُوراً وَ اِنَاثاً اَسْکُنُ اِلَیْهِمْ مِنَ الْوَحْشَهِ وَ آنَسُ بِهِمْ مِنَ الْوَحْدَهِ وَ اَشْکُرُکَ عَلَی تَمَامِ النِّعْمَهِ یَا وَهَّابُ یَا عَظِیمُ یَا مُعْطِی اَعْطِنِی فِی کُلِّ عَاقِبَهٍ خَیْراً حَتَّی تُبَلِّغَنِی مُنْتَهَی رِضَاکَ عَنِّی فِی صِدْقِ الْحَدِیثِ وَ اَدَاءِ الْاَمَانَهِ وَ وَفَاءِ الْعَهْدِ  (الکافی، ج 6، ص 9)
25- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَی عَنْ اَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ رَاشِدٍ قَالَ حَدَّثَنِی هِشَامُ بْنُ اِبْرَاهِیمَ اَنَّهُ شَکَا اِلَی اَبِی الْحَسَنِ(علیه السّلام)سُقْمَهُ وَ اَنَّهُ لَا یُولَدُ لَهُ فَاَمَرَهُ اَنْ یَرْفَعَ صَوْتَهُ بِالْاَذَانِ فِی مَنْزِلِهِ قَالَ فَفَعَلْتُ فَاَذْهَبَ اللَّهُ عَنِّی سُقْمِی وَ کَثُرَ وُلْدِی قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ وَ کُنْتُ دَایِمَ الْعِلَّهِ مَا اَنْفَکُّ مِنْهَا فِی نَفْسِی وَ جَمَاعَهِ خَدَمِی وَ عِیَالِی حَتَّی اِنِّی کُنْتُ اَبْقَی وَحْدِی وَ مَا لِی اَحَدٌ یَخْدُمُنِی فَلَمَّا سَمِعْتُ ذَلِکَ مِنْ هِشَامٍ عَمِلْتُ بِهِ فَاَذْهَبَ اللَّهُ عَنِّی وَ عَنْ عِیَالِیَ الْعِلَلَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ (الکافی، ج 6، ص 10)
26- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّی بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ اَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ اَبِی جَعْفَرٍ (علیه السّلام) قَالَ اِذَا اَرَدْتَ الْوَلَدَ فَقُلْ عِنْدَ الْجِمَاعِ اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی وَلَداً وَ اجْعَلْهُ تَقِیّاً لَیْسَ فِی خَلْقِهِ زِیَادَهٌ وَ لَا نُقْصَانٌ وَ اجْعَلْ عَاقِبَتَهُ اِلَی خَیْرٍ: (الکافی، ج 6، ص 11)
27- مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ اَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ اَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) قَالَ مَنْ اَرَادَ اَنْ یُحْبَلَ لَهُ فَلْیُصَلِّ رَکْعَتَیْنِ بَعْدَ الْجُمُعَهِ یُطِیلُ فِیهِمَا الرُّکُوعَ وَ السُّجُودَ ثُمَّ یَقُولُ اللَّهُمَّ اِنِّی اَسْاَلُکَ بِمَا سَاَلَکَ بِهِ زَکَرِیَّا یَا رَبِّ لَا تَذَرْنِی فَرْداً وَ اَنْتَ خَیْرُ الْوَارِثِینَ اللَّهُمَّ هَبْ لِی ذُرِّیَّهً طَیِّبَهً اِنَّکَ سَمِیعُ الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ بِاسْمِکَ اسْتَحْلَلْتُهَا وَ فِی اَمَانَتِکَ اَخَذْتُهَا فَاِنْ قَضَیْتَ فِی رَحِمِهَا وَلَداً فَاجْعَلْهُ مُبَارَکاً وَ لَا تَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ شِرْکاً وَ لَا نَصِیباً (وسایل الشّیعه، ج 21، ص 370)
28- فِقْهُ الرِّضَا، (علیه السّلام) فَاِذَا اُدْخِلَتْ عَلَیْکَ فَخُذْ بِنَاصِیَتِهَا وَ اسْتَقْبِلِ الْقِبْلَهَ بِهَا وَ قُلْ اللَّهُمَّ بِاَمَانَتِی اَخَذْتُهَا وَ بِمِیثَاقِی اسْتَحْلَلْتُ فَرْجَهَا اللَّهُمَّ فَارْزُقْنِی مِنْهَا وَلَداً مُبَارَکاً سَوِیّاً وَ لَا تَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ شِرْکاً وَ لَا نَصِیباً (مستدرک‏الوسایل، ج 15، ص 122)
29- قال النّبی(صلّی الله علیه و آله و سلّم) ... وَ اِنْ کَانَتِ المَرْاَهُ عَقِیماً شَرِبَتْ مِنْ ذَلِکَ الْمَاءِ رَزَقَهَا اللَّهُ وَلَدا(مستدرک‏الوسایل، ج 17، ص 32) 
30- وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ اَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْاَصْبَغِ عَنْ عَلِیٍّ (علیه السّلام) قَالَ اِنَّ نَبِیّاً مِنَ الْاَنْبِیَاءِ شَکَا اِلَی اللَّهِ قِلَّهَ النَّسْلِ فِی اُمَّتِهِ فَاَمَرَهُ اَنْ یَاْمُرَهُمْ بِاَکْلِ الْبَیْضِ فَفَعَلُوا فَکَثُرَ النَّسْلُ فِیهِمْ (وسایل‏الشیعه، ج 25، ص80)
31- وَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْبَاقِرِ (علیه السّلام) اَنَّهُ قَالَ مَنْ عَدِمَ الْوَلَدَ فَلْیَاْکُلِ الْبَیْضَ وَ لْیُکْثِرْ مِنْهُ فَاِنَّهُ یُکْثِرُ النَّسْلَ (بحارالانوار، ج 101، ص 83)
32- [طب الایمه علیهم السلام‏] مُحَمَّدُ بْنُ الْعِیصِ عَنْ اِسْحَاقَ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِاَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) اِنِّی اَشْتَرِی الْجَوَارِیَ فَاُحِبُّ اَنْ تُعَلِّمَنِی شَیْیاً اَقْوَی بِهِ عَلَیْهِنَّ فَقَالَ خُذْ بَصَلًا اَبْیَضَ فَقَطِّعْهُ صِغَاراً وَ اقْلِهِ بِالزَّیْتِ ثُمَّ خُذْ بَیْضاً فَافْقِصْهُ فِی قَصْعَهٍ وَ ذُرَّ عَلَیْهِ شَیْیاً مِنَ الْمِلْحِ ثُمَّ اَکِبَّهُ عَلَی الْبَصَلِ وَ الزَّیْتِ وَ اقْلِهِ وَ کُلْ مِنْهُ قَالَ اِسْحَاقُ فَفَعَلْتُهُ فَکُنْتُ لَا اُرِیدُ مِنْهُنَّ شَیْیاً اِلَّا نِلْتُهُ (بحارالانوار، ج 101، ص 83 )
33- وَ قَالَ الرِّضَا (علیه السّلام) عَلَیْکُمْ بِاَکْلِ بَقْلَهِ الْهِنْدَبَاءِ فَاِنَّهَا تَزِیدُ فِی الْمَالِ وَ الْوَلَدِ وَ مَنْ اَحَبَّ اَنْ یَکْثُرَ مَالُهُ وَ وَلَدُهُ فَلْیُدْمِنْ اَکْلَ الْهِنْدَبَاءِ (وسایل‏الشیعه، ج 25، ص180) 
34- وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ اَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ اَبِی عَلِیٍّ الْاَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ جَمِیعاً عَنِ الْحَجَّالِ عَنْ ثَعْلَبَهَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ اَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) قَالَ عَلَیْکَ بِالْهِنْدَبَاءِ فَاِنَّهُ یَزِیدُ فِی الْمَاءِ وَ یُحَسِّنُ الْوَلَدَ وَ هُوَ حَارٌّ لَیِّنٌ یَزِیدُ فِی الْوَلَدِ الذُّکُورَهَ(وسایل‏الشیعه، ج 25، ص 179)
35- عَلِیُّ بْنُ اِبْرَاهِیمَ عَنْ اَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ طَلْحَهَ بْنِ زَیْدٍ عَنْ اَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) قَالَ اِنَّ الْیَمِینَ الْفَاجِرَهَ تُنْغِلُ فِی الرَّحِمِ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ مَا مَعْنَی تُنْغِلُ فِی الرَّحِمِ قَالَ تُعْقِرُ (الکافی، ج 7، ص 437)
36- رُوِیَ عَنْ اَبِی سَعِیدٍ الْخُدْرِیِّ قَالَ اَوْصَی رَسُولُ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله و سلّم) عَلِیَّ بْنَ اَبِی طَالِبٍ (علیه السّلام) فَقَالَ یَا عَلِیُّ ... وَ امْنَعِ الْعَرُوسَ فِی اُسْبُوعِهَا مِنَ الْاَلْبَانِ وَ الْخَلِّ وَ الکزبره وَ التُّفَّاحِ الْحَامِضِ مِنْ هَذِهِ الْاَرْبَعَهِ الْاَشْیَاءِ فَقَالَ عَلِیٌّ (علیه السّلام) یَا رَسُولَ اللَّهِ وَ لِاَیِّ شَیْ‏ءٍ اَمْنَعُهَا هَذِهِ الْاَشْیَاءَ الْاَرْبَعَهَ قَالَ لِاَنَّ الرَّحِمَ تَعْقَمُ وَ تَبْرُدُ مِنْ هَذِهِ الْاَرْبَعَهِ الْاَشْیَاءِ عَنِ الْوَلَدِ وَ لَحَصِیرٌ فِی نَاحِیَهِ الْبَیْتِ خَیْرٌ مِنِ امْرَاَهٍ لَا تَلِدُ فَقَالَ عَلِیٌّ (علیه السّلام) یَا رَسُولَ اللَّهِ مَا بَالُ الْخَلِّ تَمْنَعُ مِنْهُ قَالَ اِذَا حَاضَتْ عَلَی الْخَلِّ لَمْ تَطْهُرْ اَبَداً بِتَمَامٍ وَ الْکُزْبُرَهُ تُثِیرُ الْحَیْضَ فِی بَطْنِهَا وَ تُشَدِّدُ عَلَیْهَا الْوِلَادَهَ وَ التُّفَّاحُ الْحَامِضُ یَقْطَعُ حَیْضَهَا فَیَصِیرُ دَاءً عَلَیْهَا ... (من‏لایحضره‏الفقیه، ج 3، ص 551)
برچسب‌ها: زنان, زایمان, مامایی و ناباروری ناباروری؛
نوشته شده در تاريخ سه شنبه ۱۳۹۴/۰۱/۱۱ توسط Admin

عسل؛ طـعـم بـهـشـت

«عسل» واژه ای عربی است که در فارسی «انگبین» نامیده می شود. این اکسیر حیات بخش که مورد عنایت قرآن کریم و حضرات معصومین(علیهم السلام) قرار دارد؛ آنچنان که باید، جـایگاه خـود را در سـبد تـغذیه ای ایرانیان نیافته است. شاید مهمترین دلیل این امر، اعتقاد عمومی به تقلّبی بودن عسل های موجود در بازار و نیز عدم اطلاع کافی از خواص شگفت انگیز ایـن دارو- غذای آسمانی است. مقاله حاضر می کوشد تا به صورت موجز به این موارد بپردازد.

 

عسل خوب، عسل بد

 

برای شناخت عسل خوب از عسل بی کیفیت و تقلبی راههای گوناگونی هست که به طور خلاصه عبارتند از:

 

1- رنگ عسل: رنگ عسل بستگی به نوع شهد مصرفی زنبور دارد و از زرد بسیار روشن تا قرمز تیره متغیر است؛ برای مثال، عسل آویشن، قرمز تیره و عسل گون، زرد روشن است. منطقه جغرافیایی و شرایط آب و هوایی نیز در تـعیین رنـگ عـسل بی تاثیر نیستند؛ بنابراین، رنگ عسل نمی تواند عامل تعیین کننده ای برای تشخیص کیفیت عسل باشد.

 

معمولاً مصرف کنندگان ایرانی، رنگ تیره را برای عسل بیشتر می پسندند؛ مثلا عسل مرکبات که به خاطر تولید کم آن، در غرب، خواهان بیشتری دارد؛ در بزرگترین بازار مصرف ایران، یعنی تهران، به دلیل رنگ زرد شفاف و غلظت پایین تر، فروش چندانی ندارد. این سلیقه خاص مصرف کنندگان ایرانی باعث شده است که برخی تولیدکنندگان در هنگام فرآوری عسل، آن را تا دمای زیادی حرارت دهند که باعث می شود خواص عسل تا حدّ زیادی از بین برود؛ اما در عوض، عسل به دست آمده، عسلی تیره تر و از نظر مشتری مرغوب تر خواهد بود!  

 


 

2- عطر و طعم: اگر درپوش عسل مدتی بسته باشد، هنگام باز کردن درپوش، بو و رایحه مطبوع عسل طبیعی را می توانید استشمام کنید امّا از آن جا که عطر و طعم عسل هم مانند رنگ آن، متناسب با گیاهی است که زنبور از آن استفاده کرده؛ لذا معیار مناسبی برای تشخیص کیفیت عسل نیست. متاسفانه در این مورد نیز بعضی تولیدکنندگان در هنگام فرآوری و حرارت دادن عسل، مقداری از موم عسل های معطّری مثل عسل آویشن را در داخل عسل خود می اندازند تا عطر و بوی آن عوض شود.

 

3- قوام عسل: گفته می شود هر قدر عسل مرغوبتر باشد بیشتر کش می آید؛ یعنی اگر یک قاشق عسل را از ارتفاع 20-15 سانتی متری به تدریج خالی کنیم، اگر عسل مرغوبی باشد؛ کاملا کش آمده؛ به صورت یک رشته متصل پایین آمده؛ از هم جدا نمی شود. وقتی هم که  این رشته قطع شد؛ عسل، خودش را به طرف بالا می کشد.

 


 

همچنین گفته می شود اگر نوک کبریت را کمی به عسل آغشته کرده؛ بعد آن را روی قوطی کبریت بکشیم، در صورت مرغوبیت عسل، کبریت آتش می گیرد؛ ولی اگر عسل، رطوبت زیادی داشته باشد این اتفاق نمی افتد، همچنین اگر عسل را روی روزنامه بریزیم و آن طرف روزنامه خیس شود، نشان دهنده آن است که عسل مورد نظر، عسل مرغوبی نیست.

 

امـا بـاید تـوجه داشت کـه هر سه مورد فوق الذکر تا حد زیـادی بستگی به میزان رطوبت عسل دارند و بـرخی عسل ها که به طور طبیعی میزان رطوبت بالایی دارند – مثل عسل مناطق شمالی کشور – ممکن است ما را به اشتباه بیاندازند. همچنین درجه حرارت محیط نیز بر قوام عسل تاثیر دارد و هر قدر هوا گرمتر باشد، عسل شل می شود و کمتر کش می آید. بنابراین این روشها نیز برای تشخیص کیفیت عسل قابل اعتماد نیستند.

 

4- سرعت حل شدن عسل در آب: اگر مقداری عسل طبیعی که خلوص بیشتر و رطوبت کمتری دارد را در یک لیوان آب سرد بریزید، می‌بینید که عسل به صورت عمودی وارد لیوان پر از آب شده؛ در ته آن جمع شده کاملا حالت چسبندگی خود را حفظ می‌کند و خیلی سخت و دیر در آب سرد حل می‌شود اما عسلی که از خلوص کمتر و رطوبت بالاتری برخوردار است. سریع در آب حل می‌شود.

 

5- حباب زدن: عقیده بر این است که اگر عسل را در یک ظرف شیشه ای خالی کنید؛ هر قدر میزان حباب بیشتری تولید شود؛ عسل مرغوبتری است. ایـن روش نیز اگر چه بسیار شایع است؛ اما روش مطمینی نیست.

 

6- شکرک زدن: شایع ترین و در عین حال غلط ترین باور مردم ایران در مورد عسل آن است که هر عسلی شکرک بزند؛ تقلبی است. شاید مهمترین دلیل این باور، اشتراک لفظی میان شکرک زدن عسل و شکرک زدن مربّاست؛ در حالی که این دو اتفاق کاملاً با هم مـتفاوتند. در واقع، آنچه که در بین مردم به شکرک زدن عسل معروف است همان تبلور یا رُست کردن یا سفت شدن عسل است که به واسطه وجود آنزیم دیاستاز و سطح بالای گلوکز در عسل است که نـشان دهـنده «طبیعی بودن عسل» است و نه تقلبی بودن آن. البته رست کردن عسل از نظر ظاهری هم با شکرک زدن مربّا متفاوت است و بلورهای آن بسیار ریزتر و یکنواخت تر است.

 

ازآنجاکه مصرف کننده های ایرانی عسل مایع و شفاف را می پسندند؛ تولید کنندگان، بعد از استخراج و صاف کردن عسل، آن را تقریباً 30 دقیقه در دمای 60 درجه حرارت می دهند (یا به عبارتی پاستوریزه می کنند) که با این عمل، آنزیم دیاستاز موجود در عسل از بین می رود و عـسـلی شـفاف و روان بـه دست می آید. تا اینجای کار ایراد زیادی به تولیدکننده وارد نیست؛ اما بعضی برای آن که عسل حتی در سرما هم سفت نشود؛ این حرارت را تا 90 درجه افزایش می دهند؛ این عسل فاقد کیفیت است؛ اما در عوض دیگر هیچ گاه سفت نمی شود!!

 


 

بـنابـرایـن، بـرخلاف تصور عموم که عسل شکرک زده را نمی خرند؛ عسل خوب اگر در شرایط مناسبی مثل کاهش حرارت محیط قرار گیرد؛ باید شکرک بزند. برای باز شدن رست عسل کافیست آن را مدتی درون ظرفی از آب گرم و روی حرارت غیرمستقیم قرار دهید.

 


 

7-  می گویند هنگام خوردن عسل نباید سوزشی درگلو حس شود که این معیار نیز کاملا غیرقابل اعتماد است.

 

8- اگر عـسل خوب را به طرف نور بگیرید باید نور را به طرف چپ بکشد چرا که قند موجود در عسل ازجمله قندهای چپ گراست.

 

9- اگر عسل را به صورت یک خط ممتد روی کاغذ بریزید درکمتر از یک دقیقه باید به شکل دانه های تسبیح شود.

 

پس عسل طبیعی را چگونه بشناسیم؟

 

علیرغم مطالب ذکر شده، تنها راه شناخت دقیق عـسل مرغوب، «روش های آزمایشگاهی» است و هـیچ گاه با اقدامات فوق الذّکر، نمی توان به طور کامل اطمینان حاصل نمود که عسل، طبیعی یا تقلّبی است. از آنجا که به طور معمول امکان سنجش عسل با روشهای آزمایشگاهی برای عموم مردم وجود ندارد؛ بنابراین توصیه نهایی ما به مصرف کنندگان عسل این است که:

به جای آنکه دنبال شناخت عسل خالص باشید؛ به دنبال پیدا کردن عسل فروش صادق باشید.

 

عسل تقلبی

 

 آنچه که به تقلب در عسل معروف است چند نوع است:

 

1- تغذیه زنبور با شکر در فصول سرد: بر خلاف تصور عموم، این مساله، تقلّب در عسل محسوب نمی شود؛ بلکه با توجه به اقلیم ایران و کمبود گل در فصول سرد از سویی و نیاز زنبورها به تغذیه از سوی دیگر، یا باید اجازه تغذیه زنبور از عسل های تولیدی خودش داده شود که در آن صورت تـولید عسل بـسیار کـم می شود و قیمت آن به چند برابر می رسد؛ یا آن که در فصول سرد، زنبور را با شکر و برخی مکمل ها تغذیه کرد که راهی منطقی است. عسلی که از این راه به دست می آید اگرچه کمی از عسل صددرصد طبیعی فاصله دارد، امّا عسل مرغوبی است. (گاهی جابجایی کندوها در فصول سرد به مناطق گرمسیر هم امکان پذیر است که این روش نیز قیمت عسل تولیدی را بسیار افزایش می دهد.) 

 

2- روش دیگر، مخلوط کردن عسل طبیعی با مواد گلوکزی(شربت قند) یا شیره میوه هاست. در این حال امکان شکرک زدن واقعی عسل به صورت ایجاد بلورهایی روی عسل وجود دارد که با سفت شدن عادی عسل متفاوت است و برای اهل فن، قابل تشخیص.

 

3-  عسل مصنوعی: این عسل ها که بدون دخالت زنبور، از قند، نیشکر و میوه های شیرین مانند خربزه، توت، هندوانه، کدو تنبل و خرما تولید می شوند؛ دارای مواد و تـرکـیباتی مـشابه عـسل طـبیعی هـستند کـه از تـغلیظ آب میوه ها به طریق مصنوعی و صنعتی به دست آمده اند. به هرحال، این نوع عسل، تنها نام عسل را یدک می کشد و نمی توان به آن عسل واقعی گفت.

 

خواص عسل

 

آثار تغذیه ای و درمانی عسل بسیار وسیع و شگفت انگیز است که در این مختصر به برخی از آنها اکتفا می کنیم:

 

1- عسل و کم خونی: بدون تردید، مصرف مداوم عسل از بهترین راه های درمان انواع کم خونی به ویژه در کودکان است. برای این کار می توانید عسل را به صورت معمولی یا به صورت آب عسل مصرف کنید.

 

2- عسل و بیماری های قلبی: عسل به علت وجود مواد آنتی اکسیدان در آن برای سلامتی قلب و عروق بسیار مفید است. توصیه ما این است که این بیماران، روزانه  2-1 لیوان آب عسل(مطابق شرحی که در ادامه می اید) مصرف کنند.

 

3- عسل و مشکلات گوارشی: عسل از بهترین داروها برای درمان انواع زخمهای معده و اثنی عشر، ترش کردن، نفخ و ورم معده و روده، ضعف معده و عدم هضم غذاست. برای این کار به مدت چند هفته پس از هر وعده غذا یک قاشق مرباخوری عسل میل کنید.  

 

4- عسل و کودکانی که زیاد سرما می خورند: یکی از معضلات پدر و مادرهای امروزی آن است که کودکانشان زیاد سرما می خورند. یکی از بهترین راهها برای حلّ این مشکل آن است که کودک را به مصرف آب عسل عادت دهیم.(توضیحات بیشتر در صفحه بعد) به ویژه اگر این کار در فصول سرد سال انجام شود؛ در پیشگیری از سرماخوردگی بسیار موثر است و در صورت ابتلا به سرماخوردگی نیز شـدت آن کـمتر خـواهد بـود. اگـر بـه آب عسل، کمی عرق نعناع اضافه شود؛ به هنگام سرماخوردگی به عنوان یک داروی چرک خشک کن قوی عمل مـی کند که تقریباً نیاز به داروهای دیگر را مرتفع می کند. بزرگسالانی هم که زیاد سرما می خورند عیناً همین کار را می توانند انجام دهند.(البته انجام حجامت در اطفال برای کاهش موارد سرماخوردگی اثری بسیار مطلوب دارد.)

 

5- پانسمان عسل: بدترین زخم ها و سوختگی ها و موارد مشابه اگر با عسل پانسمان شوند سریعاً بهبود پیدا می کنند. اثر معجزه آسای عسل بر روی ترمیم زخم ها آنقدر قوی است که حتی زخم افراد دیابتی یا قطع نخاعی نیز در صورت تداوم پانسمان عسل بهبود می یابد.  

 

6- عسل؛ انرژی نقد: افرادی که زیاد دچار ضعف و افت قند خون می شوند؛ ورزشکارانی که نیاز به مواد غذایی دارند که فوراً انرژی آزاد کند؛ کسانی که در جلسات امتحانی یا موارد مشابه دچار افت فشار خون می شوند و ... از مصرف عسل بسیار فایده می برند؛ چرا که عسل به سرعت، سطح قند خون و انرژی بدن را افزایش می دهد.

 

7- عسل و سلامت دندان و لثه: عسل علیرغم شیرینی بسیار زیاد؛ نه تنها برای دندان ها و لثه ها مضر نیست؛ بلکه باعث سلامت آنها نیز هست. علاوه بر خوردن عسل، روزی 2-1 بار لثه ها را با عسل ماساژ دهید.

 

8- عسل و درمان شب ادراری کودکان: اگر مدتی به طور مرتب، صبح و شب یک قاشق چایخوری یا مرباخوری عسل به کودک خورانده شود؛ در اکثر موارد، شب ادراری وی بهبود خواهد یافت.

 

آب عـسـل

 

در یک لیوان آب، یک یا دو قاشق غذاخوری عسل را حل کرده کمی آب لیموترش تازه(و نه آبلیمو) به آن اضافه کنید و در یخچال بگذارید تا خنک شود و سپس به آرامی و به حالت مکیدن میل کنید. این نوشیدنی گوارا دارای خواصّ بسیاری است از جمله: پیشگیری از ســرمـاخوردگی بـه ویـژه در کودکانی که زیاد سرما می خورند؛ تقویت معده؛ برطرف کردن ضعف و افت فشار خون؛ تقویت حافظه؛ ایجاد نشاط؛ باز نمودن رگهای قلبی؛ فعّال کردن کبد؛ باز کردن اشتها؛ درمان انواع کم خونی؛ رفع عفونت های داخلی و.... ایـن نـوشیدنی کـه تـقریبا بـا هـمه مزاج ها سازگار است اگر سحرها مصرف شود؛ بـرای کاهـش ضعف و گـرسـنگی روزه داری بسیار کمک کننده است. اضافه کردن کمی گلاب، عرق بیدمشک و تخم شربتی برای سردمزاجان یا اندکی خاکشی برای گرم مزاجان، این شربت را خوشمزه تر و مقوی تر خواهد کرد.

 

چند نکته

 

1- عسل خالص و طبیعی حتی اگر هزار سال هم بماند فاسد نمی شود؛ به علت داشتن قند فراوان، تبدیل به شراب یا سرکه نمی شود و برای جذب شدن در بدن، نیاز به انسولین ندارد.

 

2- تهیه عسل، کار دشواری است. برای تهیه یک کیلو عسل، زنبورها باید دو میلیون بار روی گل ها بنشینند. هر زنبور عسل کارگر، در طول عمر کوتاه 6 تا 8 هفته ای خود، تنها یک قاشق مرباخوری عسل تولید می کند.

 

3- قندها دو دسته هستند؛ یکی قندهای راست گرا که در حالت تجزیه، نور را به سمت راست می تابانند. ازجمله این قندها می توان به قندهای موجود در قند و شکر و انواع  شکلات اشاره نمود. دسته دیگر، قندهای چپ گرا مانند عسل، کشمش و خرما هستند که در حالت تجزیه، نور را به سمت چپ می تابانند. میکروب ها به راحتی از قندهای راست گرا تغذیه می کنند امّا قندهای چپ گرا که در قرآن کریم نیز مورد اشاره قرار گرفته اند؛ برای آنها قـابـل اسـتـفاده نیستند ولـذا ایـن قـندها، خـاصّیت ضدّ میکروبی دارند.

 

شرایط نگهداری عسل

 

1- عسل را به هیچ وجه در یخچال نگهداری نکنید.

 

2- رطوبت، عسل را فاسد می کند.(بنابراین اگر آب عسل مصرف می کنید؛ برای جلوگیری از ترش شدنش، حداکثر یکی دو روز آن هم در یخچال نگهداری کنید؛ یا آن که مقداری آب لیموترش به آن اضافه کنید.)

 

3- عسل را به هیچ وجه به طور مستقیم نجوشانید. برای جوشاندن عسل، آن را در آب حل کنید و روی شعله کم بجوشانید.

 

4- بهترین ظرف برای نگهداری عسل، ظرف شیشه ای است. عسل را به هیچ وجه در ظرف فلزی نگهداری نکنید؛ مگر آنکه دارای پوشش مخصوص باشد. عسل در ظروف پلاستیکی نیز قابل نگهداری است ولی مورد توصیه ما نیست.

 

5- موقع برداشتن عسل از ظرف، از قاشق داغ، خیس یا چرب استفاده نکنید.

 

6- درب ظرف عسل را به ویژه در زمستان محکم ببندید.

 

7- اگر عسل شکرک زد، درب ظرف آن را بسته، داخل آب جوش و روی حرارت کم قرار دهید تا کم کم به حالت اولش برگردد.

 

**********************************************************

رسول خدا (صلّی الله علیه و آله و سلّم) از زنبور پرسیدند: « غذای شما که شهد تلخ است؛ به چه سبب آن شهد به عسل شیرین مبدل می شود؟» زنبور عرض کرد: «یا رسول الله، این شیرینی از برکت وجود شماست؛ چون هر وقت که مقداری شهد بر می داریم، بلافاصله الهام می شود که سه نوبت بر شما صلوات بفرستیم و از برکت فرستادن صلوات، شهد تلخ به عسل شیرین مبدل می شود.»

(خزینه الجواهر، ص 586؛ لمعات الانوار، ص 53.)

نوشته شده در تاريخ سه شنبه ۱۳۹۴/۰۱/۱۱ توسط Admin
       

 

بسم الله الرحمن الرحیم

و صلّی الله علی محمّد و آله الطّاهرین و لعنه الله علی اعدایهم اجمعین

 

 

غذا درمانی از دیدگاه قرآن و علم

 

چکیده

 

قرآن کریم کتاب هدایت بشر تا قیامت است، لذا از هیچ یک از امور مهم و تاثیرگذار در زندگی انسان فروگذار نکرده است. تغذیه از اموری به شمار مي‌رود که مورد توجه ویژه قرآن کریم است. این کتاب شریف علاوه بر توجه به اصول کلی و اساسی تغذیه، از بعضی غذاها نام برده است که دانشمندان اهمیت و ارزش غذايی و درمانی آن‌ها را يادآور شده‌اند و کتب و مقالات متعددی
در موردشان نگاشته­اند و حتي در برخی موارد ادعای اعجاز کرده­اند. این تحقیق براي نمونه، به بررسی چهار مورد از این غذاها (شیر چهارپایان، شیر مادر، عسل و خرما) می‌پردازد؛ به این صورت که پس از طرح آیات و اشاره به نکات تفسیری، خواص و آثار این خوراکی‌ها را از دیدگاه طب و تغذیه بررسي کرده‌اند.

 

 

واژه­ های اصلي: غذا، درمان، قرآن، علم.


مقدمه

 

خوراکی‌های گوناگون در کنار تأمین نیاز غذايی بدن، به دليل برخورداري از خواص متفاوت، در درمان و پیشگیری از امراض نیز نقش دارند.

 

قرآن کریم گاه توصیه­های مستقیمی در مورد کاربرد درمانی بعضی غذاها دارد، مثلاً در مورد عسل مي‌فرمايد: Gفِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِF؛ (نحل/ 69). به حضرت مریم3 نيز موقع زایمان توصیه مي‌شود از رطب و آب استفاده کند (مریم/ 24 ـ 26) و در مورد حضرت یونس پس از خروج از شکم ماهی و رفتن به ساحل دریا، استفاده از کدو تجويز مي‌شود (صافات / 144 ـ 146).

 

علاوه بر این، سفارش قرآن کریم به استفاده از غذاهای پاکیزه و حلال، نهی از تحریم طیّبات، نهی از غذاهای غیربهداشتی و پرخوری، دقت در نوع غذای مصرفی، توجه به آفریدگار هنگام مصرف غذا، امساک و روزه و... زمینه مناسبی برای سلامتی انسان فراهم مي‌آورد و دست کم از جنبه پیشگیری اهمیت دارد. در این میان اشاره قرآن به نام برخی غذاها قابل توجه است؛ به خصوص این که این غذاها به لحاظ مواد مغذّی، ارزشمند هستند و نقش مهمي در درمان و پیشگیری، دارند.

 

مفهوم شناسی

 

بدن انسان به مواد مختلفی مانند پروتئین، چربی، کربوهیدرات، آب، انواع ویتامین و مواد معدنی نیاز دارد. غذایی مناسب است که تمام این ترکیبات را به بدن برساند. کم یا زیاد شدن اين ترکیبات تعادل مواد موجود در بدن را به هم مي‌زند و بیماری­های زیادی را به وجود می­آورد (ر.ک. به: مری آلیس کالنیدو ودیگران، آشپزی جدید و غذا درمانی، 15).

 

با این توصیف می­توان گفت:

 

«منظور از تغذیه درمانی برقراری تعادل موادغذایی مورد نیاز روزانه است». (احمدی، محسن، درمان بیماریها با تغذیه و غذا درمانی، 15).

 

امتیازات غذا درمانی

 

درمان غذايي از جهات گوناگونی بر دارو درماني برتری دارد، از جمله:

 

1. غذاهای متنوع، به خلاف داروهای گوناگون، معمولاً در اختیار همگان قرار دارند.

 

2. غذاهای رنگارنگ، مطبوع همه هستند و غذای طبیعی بشر به شمار مي‌روند، ولی داروها چنین نیستند.

 

3. از نظر اقتصادی مخارج دارو با غذا مقایسه‌پذير نیست.

 

4. غذا جنبه پیشگیری دارد و دارو بیشتر برای از بین بردن مرض به کار می­رود.

 

5. اغلب داروها برای بشر مضرند، ولي غذاها معمولاً اثر زیان بخش ندارند.

 

6. استفاده از دارو در صورت اشتباه پزشک یا مریض، آثار سوء و حتی مرگ را در پی دارد (ر.ک، به: شیرازی، احمد امین، اسلام پزشک بی دارو، 25 ـ 26، با تلخیص و تصرف).

 

بسیاری از اطبا و حکما از دارو درمانی نهی کرده­اند. از بقراط حکیم نقل شده است:  «داروهای خود را دور بریزید که به درد معالجه امراض نمی­خورد»، (مهرین، مهرداد، درمان طبیعی، 16). در این کتاب سخنان متعددی از اندیشمندان در مورد مضرات استفاده از دارو آمده است.

 

غذاهای قرآنی

 

در قرآن کریم به برخی از موادغذايی سوگند یاد شده است. Gوَالتِّينِ وَالزّيْتُونِF؛ (تین/ 1). نام برخی از سوره­ها نيز در ارتباط با مواد غذائی است، مانند، بقره، نحل، تین، ماعون، انعام و مائده.

 

قرآن کریم به مناسبت‌های مختلف به نام برخی خوراکی‌ها اشاره می­کند، نظیر زیتون (تین/1، انعام/ 141 و...)، انجیر (تین/ 1)، خیار، عدس، سیر، پیاز (بقره/ 16)، انگور (نحل/ 67، مؤمنون/ 19 و...)، نان (یوسف/ 36)، انار (انعام/ 99 و 141)، کدو (صافات/ 146 و 144)، موز (واقعه/ 29)، سبزی­ها (عبس/ 28)، گوشت (هود/ 69) و... .

 

با پیشرفت علوم، به ويژه علم تغذیه، هر روز خواص درمانی و غذايی خوراکی‌ها بیشتر کشف می­شوند، به گونه‌اي که اعجاب دانشمندان را بر مي‌انگيزد. اين کشفيات حتي در برخی موارد رنگ اعجاز به خود مي‌گيرند. در این تحقیق چند مورد از این غذاها را بررسی مي‌کنيم.

 

اول ـ شیر چهارپایان

 

شیر مایعی سفیدرنگ، با طعم شیرین و مزه و غلظت ويژه‌اي است که پس از زایمان و براي تغذیه نوزاد از پستان پستانداران ماده ترشح می­شود. اين ماده بهترین و در دسترس‌ترين غذا براي نوزادان است. شیر پستانداران مختلف با هم فرق دارد. در شیر گاو تقریباً 88% آب، 3% مواد ازته، 8/4% مواد گلوسیدی و 2/3% مواد چربی هست (دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه دهخدا، 31، 169).

 

آغوز که از روز اول زایمان تا 12 روز ترشح می­شود، ساختمانی مشابه شیر دارد، ولی مقدار آلبومین و کلرور آن بیشتر و قند، فسفر و کلسیم آن کمتراز شیر است پروتو پلاسم آن مقدار زیادی چربی دارد، ولی چربی آزاد آن تقریباً در حدّ هیچ است  (پاک نژاد، سیدرضا، اولین دانشگاه وآخرین پیامبر، 6، 82).

 

وزن مخصوص شیر 1029 ـ 1033 و حرارت مخصوص آن 95 است، یعنی زودتر از آب به جوش می­آید و سرد می­شود (همان، 84). برای تولید یک لیتر شیر دست کم باید 500 لیتر خون از پستان عبور نماید (همو، 95).

 

تاریخچه

 

استفاده از شیر چهارپایان به دوران پيش از تاریخ و زمان اهلی شدن حیوان توسط انسان می‌رسد. انسان از اول، مانند نوزاد حیوان، به مکیدن پستان می‌پرداخت. دوشیدن و ايجاد تغییرات در شیر به تدریج ايجاد گردید. یک محل ماست­بندی مربوط به سه هزار سال قبل از میلاد، وابسته به یک پرستشگاه نزد سومرین­ها، به دست آمده است.

 

مقدسین از بودائیان گاو را به حدی احترام می­کردند که مخلوطی از شیر، ادار و مدفوعش را می­خوردند (ر.ک، همو، 77 ـ 88).

 

شیر در کتاب مقدس نماد پاکی، صفا و حقیقت حیات بخش می­باشد و شیر و عسل کنایه از حاصل خیزی و فراواني نعمت است (مسترهاکس، قاموس کتاب مقدس، 544). شیر برای اولین بار در سال 1890 م در نیویورک پاستوریزه شد (همو، 79).

 

آیات 

 

قرآن کریم به فایده­ های گوناگون حيوانات برای انسان پرداخته، اما به شیر توجه ویژه نموده است. به اين آيه توجه کنيد:

 

Gوَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُم مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِن بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَّبَناً خَالِصاً سَائِغاً لِلشَّارِبِينَF؛ (نحل/ 66) «و قطعاً، در (وجود) دام‏ها، عبرتى براى شما هست، از آن چه در شكم آن‌هاست؛ از ميان غذاهاى هضم شده و خون، شيرى خالص به شما مى‏نوشانيم كه براى نوشندگان گواراست».

 

به شیر چهارپایان در آیاتی دیگر، مانند، مؤمنون/ 21 و یس/ 73 نیز اشاره شده است.

 

نکات تفسیری 

 

«انعام» چهارپایان هستند و آن چه که  معمول است گاو، شتر و گوسفند و بز است و از حیوانات حلال گوشت مثل آهو، مادیان و الاغ و ... نيز در معالجه استفاده می­شود (طيب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، 8 ، 151).

 

«فرث» به معنی سرگین است؛ مادامی که در معده باشد (ابن منظور، لسان العرب، 2، 176) و «سائغ» در لغت سهل المرور معنی شده است، يعني چيزي که به راحتي مي‌گذرد (طريحي، فخر الدين، مجمع البحرین، 15، 12).

 

يکي از عجایب خلقت این است که خداوند شیر سفید و گوارا را از بین خون و سرگین دو جسم ناپاک جدا می­کند؛ بدون  این که از طعم، مزه و رنگ آن اثر بپذيرد. خداوند با این مطلب می‌خواهد به منکران توجه بدهد که می­تواند مردگان را از زمین خارج سازد؛ بدون این که بدن‌های آن‌ها با یکدیگر مخلوط شود (ر.ک: طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، 6، 572).

 

حکمت­ها و اسرار علمی 

 

1. پیدایش شیر 

 

قرآن کریم با اشاره لطیفی می­فرماید که شیر از میان «فرث» (غذای هضم شده داخل معده) و «خون» خارج می­شود. فیزیولوژی امروز این مطلب را ثابت کرده است که وقتي غذا در معده و روده­ها در برابر میلیون‌ها رگ مويي قرار می‌گیرد، عناصر مفید و لازم را جذب مي‌کند و به درخت ریشه داری که نوک انتهایش در نوک پستان خلاصه می­شود، می­رساند (مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، 11، 291؛ پاک‌نژاد، سيد رضا، همان، 65).

 

یک دانشمند غیرمسلمان در این‌باره می­گوید: این وقوف دقیق از دستاوردهای شیمی و فیزیولوژی هضم، برمی­آید و در زمان محمد9 کاملاً ناشناخته بود. گفته شده کشف جریان خون هم کار هاروی (Harvey) بوده است در حالي که چگونگی گردش خون در بدن به طور کامل در کلام امام صادق7 آمده است، (ر.ک. به: طب‌الرضا و طب‌الصادق7 ص 27 و 28) است و قریب چهارده قرن پس از وحی قرآنی قرار می­گیرد (موریس بوکای، مقایسه­ای میان تورات، انجیل، قرآن و علم، ترجمه ذبیح الله دبیر، ص 264).

 

2. موادغذایی مهم شیر 

 

دانشمندان می­گویند تمام انواع ویتامین‌ها، آب، مواد ازت دار، چربی، قند، مواد معدنی و فلزاتی مانند سدیم، منیزیم، روی، منگنز، مس، آهن و شبه فلزات مانند فلور، کلر، ید، گوگرد، فسفر، برم و... در شیر هست. حدود نوزده آنزیم، اکسیژن و نیتروژن، دی اکسید کربن، واسید سیتریک، الکل و آلوئید هم در شیر وجود دارد (پاک‌نژاد، سيد رضا، همان، 87 ـ 90).

 

یک لیتر شیر نصف پروتئین و نصف چربی مورد نیاز بدن، تمام کلسیم و ویتامین B2 و نصف ویتامین A و یک سوم احتیاج به ویتامین‌های B1 را برای بدن تأمین می­کند (نراقی، مهدی، خوردنی‌های شفابخش، 118).

 

3. پیشگیری از امراض 

 

مواد مغذی شیر سبب پیشگیری از بسیاری از بیماری‌ها مي‌کنند. ما به مهم‌ترین موارد اشاره می‌کنیم.

 

پتاسیم: بدن به عنوان یون مایع درون سلولی و براي انتقال امواج به کار می‌برد.

 

آهن: بدن در ساختمان هموگلوبین و کبد ومغز به آن نیاز دارد.

 

فسفر: مهم‌ترین ماده معدنی است و برای فعالیت‌های سلولی به کار می­رود.

 

ید: برای تشکیل تیروکسین ضروری است.

 

منگنز: بدن برای تعادل، تقویت اعصاب و حافظه و مقاومت در برابر بیماری به آن نیازدارد.

 

مس: کمبود آن کم خونی ایجاد می­کند.

 

کلسیم: برای ساختن و افزایش تعداد گلبول‌های قرمز استفاده می­شود ودر ساختمان دندان‌ها، استخوان‌ها، سلول‌های انساج و فعالیت‌های قلب و شرائین و کلیه­ها به کار می­رود (مشجور، گوهر، اسرار شیمی در قرآن، 214-215).

 

بدون کلسیم قلب خسته مي‌گردد و شکستگی استخوان زیاد می­شود. قرآن کریم برای شیر تعبیر «خالصاً» را آورده است. یکی از معانی خالص پر شدن و سفت شدن استخوان‌های بازو و ساق است (ابن‌منظور، همان، 7، 28). بدین طریق حقیقت اعجازآمیز دیگری کشف می­شود.

 

4 . درمان بیماری­ها 

 

در روایات اسلامی از شیر به عنوان عامل درمان و شفا تعبیر شده است (مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، 63، 95). علم پزشکی نیز بر این خاصیت تاکید دارد.

 

شیر در حصبه و شبه حصبه و زخم­های گوارشی به عنوان ضد اسید تجویز می­شود. در بیماری کواشیورکور، نارسایی حاد کیسه صفرا و بسیاری از مسمومیت­ها، به ویژه مسمومیت با سرب، به کار مي‌رود. در خونریزی به علت داشتن فیبرین زیاد خوب است. در مبتلایان به دیابت جزو غذاهای آزاد است. رژیم شیر برای لاغر شدن مفید می­باشد. در بیماری‌های کم خونی، ضعف، سردرد، میگرن، سستی اعصاب، زخم معده و اثنی عشر، پایین افتادگی معده و روده و کلیه و رحم، جوش، کهیر، اگزما، ریزش مو، رماتیسم، برنشیت سوء هاضمه، اسهال مزمن، استسقاء، آسم، تب زرد، تصلب شرائین، بواسیر، آپاندیس مزمن نارسایی کبد، نارسایی جنسی، اشباع معده، دیابت، آلبومین ادرار و... نافع است (پاک‌نژاد، سيد رضا، همان، 152).

 

 

بررسی و نتیجه­ 

 

1ـ اشاره قرآن به این غذای مهم در عصری که هنوز عناصر و موادمغذی خوراکی‌ها و چگونگی پیدایش شیر کشف نشده بود، از اعجاز علمی و یا دست کم از شگفتی­های علمی قرآن کریم شمرده می­شود. دکتر موریس بوکای با توجه به آیه مورد بحث، می­گوید:

 

«من فکر می­کنم که وجود آیه­ای در قرآن که به این معلومات اشاره می­کند نمی­تواند به علت زمانی که تدوین شده­اند ساخته فکر انسان باشد» (بوکاي، موريس، مقایسه­ای میان تورات، انجیل قرآن و علم، 264).

 

2ـ غذاهای پر حجم و بدون ارزش غذايي از مشکلات عصر ما است که سبب بیمارهای متعددی نيز هست، عنایت قرآن به غذاهايی مانند شیر که درعین حجم، کم سرشار از  مواد مفید می­باشد، گوياي توجه این کتاب شریف به مسئله تغذیه است.

 

دوم ـ شیر مادر 

 

در بحث گذشته با مفهوم شیر آشنا شدیم، در این قسمت به مقایسه شیر مادر با ديگر شیرها بسنده می­کنیم. شیر الاغ از تمام شیرهای حیوانات به شیر زن شبیه­تر است (نجم آبادی، محمود، اصول بهداشت، 56). مقایسه مواد تشکیل دهنده شیر دام‌ها و انسان در هر لیتر در جدول زیر آمده است (دیاب عبدالحمید و قرقوز، احمد، مع الطب فی القرآن الکریم، 157).

 

 

نوع شیر

کازئین «گرم»

لاکتوز «گرم»

چربی «گرم»

کالری

شیر انسان

15 – 10

70

35

650

شیر گاو

32

50

35

670

شیر بز

40

43

47

800

شیرمیش

51

91

61

1050

 

آیات

 

در آيات متعددي به شیردادن توسط مادر و دایه، مدت شیردهی، و حقوق مادر و کودک توجه شده است (بقره/ 233، احقاف/ 15، لقمان/ 14، طلاق/ 6، قصص/ 7). ما یکی از این آیات را که تقریباً همه موارد را در خود جای داده است، ذکر می­کنیم.

 

Gوَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلاَدَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لاَ تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا لاَ تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلاَ مَوْلُودٌ  لَهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذلِكَ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالاً عَن تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ  أَرَدْتُّمْ أَن تَسْتَرْضِعُوا أَوْلاَدَكُمْ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِF؛ (بقره/233) «و مادران فرزندانشان را دو سال كامل شير مى‏دهند. (اين) براى كسى است كه بخواهد شير دادن را به اتمام رساند و بر کسي كه نوزاد برايش متولّد شده، خوراك آنان و پوشاك آنان به طور پسنديده [در دوران شير دادن] لازم است. کسي، جز به اندازه‏ توانايى‏اش تكليف نمى‏شود. مادرى به خاطر فرزندش ضرر نمي‌بيند و كسى كه فرزند برايش متولد شده؛ به خاطر فرزندش، (ضرر نمي‌بيند) و مانند اين (احكام بر وارث) است و اگر آن دو، با رضايت و مشورت يك ديگر، بخواهند [كودك را زودتر] از شير باز گيرند، پس گناهى بر آن دو نيست و اگر خواستيد دايه‏اى براى فرزندان خود بگيريد، پس هيچ گناهى بر شما نيست؛ هنگامى كه آن چه را (وعده) داده‏ايد، به طور پسنديده بپردازيد و خودتان را از [عذاب] خدا نگه داريد».

 

نکات تفسیری 

 

منظور از «والدات» مادران هستند که اخص از «امهات» است که به مادران با واسطه هم گفته می‌شود (طالقانی، محمود، پرتوی از قرآن، 2، 156).

 

حضانت و شیردادن و اتمام دو سال حق مادر وموکول به اختیار اوست؛ حتی اگر مطلقه باشد (مکارم، ناصر، ‌همان، 2، 240).

 

با جمله «لاتضار» هرگونه ضرر جسمی و روحی برای خانواده و به خصوص بر کودک ممنوع است (ر.ک. به: طبرسي، تفسیر مجمع البیان، 2، 587؛ المیزان في تفسير القرآن، 2، 241).

 

انتخاب دایه پس از رضایت طرفین بلامانع است (مکارم، ناصر، همان، 188).

 

واژه «تشاور» بدون قید «منهما» می­گوید که برای از شیرگرفتن طفل وسعت دایره مشورت، به غیر از والدین، به دیگر افراد مانند پزشک نيز می­رسد (ر.ک. به: طالقاني، همان، 158).

 

حکمت­ها و اسرارعلمی 

 

الف) مزایای شیر مادر برای کودک 

 

1ـ عوامل زنده اختصاصی مانندگلبول‌های سفید زنده، آنزیم‌ها، هورمون‌ها و ایمونوگلوبولین‌ها در شير مادر وجود دارند که در رشد و سلامت کودک و حفاظت او در برابر بیماری نقش اساسی دارند. این ترکیبات در هیچ شیر دیگری یافت نمی­شوند، چون در حرارت بیش از 50 درجه از بین می­روند.

 

2ـ شیر مادر متناسب با نیازهای طفل تغییر می­کند، مثلاً اگر نوزاد نارس باشد، شير با وضعیت نارسی او متناسب می­شود. آغوز تمام مواد ایمن‌زا و ویژگی­های مختلف شیر را بیش از 5 تا 10 برابر دارا است. (نوری، محمدرضا، تغذیه در قرآن، 113). آغوز اولین واکسن خدادادی در برابر بیماری‌هاست. در حالی که واکسن­های موجود در لحظات اول به دلیل آسیب­های روحی و جسمی توصیه نمی­شود (زندی، مجید، کودکان سالم و با عاطفه نتیجه تغذیه با شیرمادر، روزنامه جمهوری اسلامی، 17/5/87 ، ص 7). به همین خاطر اسلام تغذیه نوزاد با آغوز را به مادر واجب کرده است (زین الدین بن علی بن احمد عاملی (شهید ثانی) شرح لمعه دمشقیه، 5، 452). شاید به همین دلیل به مادر حضرت موسی7 گفته شد به موسی شیر بده و در صورت ترس او را در دریا رها کن (قصص / 7).

 

3ـ عوامل مصونیت بخش اختصاصی و غیراختصاصی در شیر مادر هستند که هرکدام در زمینه‌ای کودک را از ابتلا به بیماری و آسیب حفظ می­کنند، مثلاً گلبول‌های سفید شیر در برابر اسید معده مقاوم هستند و از رشد عوامل بیماری­زا جلوگیری می­کنند و انواع ایمونوگلبولین‌ها نوزاد را از خطر ابتلا به عفونت­های مختلف در امان نگه مي‌دارند (نوري، محمد رضا، همان، 79). تغذیه انحصاری با شیر مادر در 6 ماه اول امکان دچار شدن به عفونت­های تنفسی را تا 5 برابر و احتمال مرگ ناشی از این بیماری‌ها را تا 4 برابر کاهش می­دهد، ضمن این که در این دوره خطر ابتلا به اسهال نیز 15 برابر و خطر مرگ ناشی از آن 25 برابر برای کودکان محروم از شیر مادر بیشتر است (زندي، مجيد، همان).

 

4ـ ویژگی‌های تغذیه­ای شیر مادر منحصر به فرد است. پروتئین‌هايی که زود هضم مي‌شوند (Whey) در شیر مادر بیشتر از پروتئین‌های دیرهضم (کازئین) می­باشد. بدن برخی از این پروتئین‌ها را که در رشد مغز موثرند و کمبود آن در سنین بلوغ به صورت ضریب هوشی کم خودنمايی می­کند، نمي‌تواند بسازد. چربی شیر مادر خطر افزایش چربی‌ها، کلسترول و فشار خون و عوارض قلبی را در میان‌سالی کمتر مي‌کند. قند موجود در شیر مادر مناسب­ترین قند سادة قابل استفاده برای شیرخوار است و جذب کلسیم را در روده افزایش مي‌دهد، در نتیجه رشد استخوانی و کم کردن یبوست را در پی دارد. ثابت شده است که مدت بستری شدن بچه­های اسهالی شیر مادر خوار کمتر از شیرخشک خواران است. آهن در شیر گاو ده درصد و در شیر مادر هفتاد درصد قابلیت جذب دارد (نوري،‌ محمد رضا، همان، 113 ـ 117). همچنین کلسیم در شیر مادر هفتاد درصد و در شیر گاو سی و پنج درصد جذب می­شود (پاک‌نژاد، سيد رضا، همان، 147).

 

شیر مادر در بزرگ‌سالی نیز فواید خود را برای فرزند بروز می­دهد. متخصصان می­گویند: افرادی که از شیر مادر تغذیه کرده­اند، در بزرگ‌سالی کمتر به دیابت، آلرژی غذایی، سرطان و... مبتلا می‌شوند و دارای ضریب هوشی بیشتری هستند و کمتر در معرض چاقی قرار دارند (زندي، مجيد، همان).

 

امتیازاتی در شیر مادر و روش شیردادن او هست که حتی در شیر دایه نیست. نوزادی که با شیر مادر و در آغوش او پرورش مي‌يابد، توانايي‌اش درمقابل بیماری‌ها بیشتر است (نصیری، سيد صدرالدین، بهداشت اجتماعی در اسلام). و چنين کودکي آرامش روانی و اعتماد به نفس کافی دارد و سازش او در برابر اضطراب محیط بیشتر است (نوري، محمد رضا،‌ همان 117).

 

ب) مزایای شیر مادر برای مادر 

 

مادر سود فراوانی از شیردادن می­برد، داشتن فرزند سالم، احساس رضایت از پرورش طفل با شیره جان خود، کاهش چربی ذخیره دوران بارداری، پیشگیری از بارداری ناخواسته، بازگشت سریع رحم و ضمائم آن به جای خود و ایمنی بیشتر در برابر سرطان پستان از آن جمله است (اصفهانی، محمد مهدی، تغذیه کودکان با شیر مادر، 30). طبق یک آزمایش زنان نیویورکی که در طول زندگی يک و نيم سال به اطفال شیر داده‌اند، نسبت به زنان ژاپنی که به طور متوسط شش و نيم سال شیر داده­اند، پنج و نيم برابر بیشتر دچار سرطان پستان شده­اند (نوري، محمد رضا، همان، 57).

 

 

ج) منافع شیر مادر برای جامعه 

 

جامعه با داشتن افراد سالم و با عاطفه به خوشبختی نزدیک‌تر خواهد بود، شیرمادر بدون تکيه به منابع خارجی، با هزینه کمتر و به صورت کاملاً سالم در اختیار کودکان قرار می­گیرد و وابستگی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به همراه ندارد. موقعیت مادر در خانواده و تحکیم نظام خانواده از منافع نهفته، اما بسیار پرارزش، شیرمادر برای جامعه است (اصفهاني، محمد مهدي، همان).

 

د) مدت شیردهی 

 

قرآن کریم مدت شیردهی را دو سال می­داند (لقمان/ 14). برخی پزشکان معتقد بودند که این مدت باید 9 ماه باشد، ولی در سال 1993 م بیان شد که اگر مدت شیرخوردن دو سال کامل باشد، بهتر است (اسماعیل پاشا، عبدالعزیز، اسلام و طب جدید، 57).

 

امروزه بر اساس نظر سازمان‌هاي مرتبط مانند یونیسف و سازمان جهانی بهداشت مدت توصیه شده برای شیردادن دو سال تمام است و این موضوع در اعلامیه اینوچنتی در مورد تغذیه کودکان  با شیر مادر مطرح شده و به امضای بسیاری از رؤسای کشورهای جهان رسیده است.

 

بررسی و نتیجه­ 

 

اشاره قرآن به شیردادن به کودک توسط مادر و سفارش به رعایت حقوق مادر و کودک گوياي توجه ويژه آن به بحث تغذیه به خصوص در دوران کودکی است و امروزه با پیشرفت دانش‌ها و کشف ویژگی­های منحصر به فرد شیر مادر، سرّ این تاکید روشن شده است. کشورهای صنعتی ابتدا با تولید شیرخشک تبلیغ می­کردند که جایگزینی برای شیرمادر کشف کرده­اند. اصطلاحاتی چون شیر ماترنیزه (شبیه شیرمادر) و همونیزه (شبیه شیر انسان) و شیر آداپته (شیر تطبیق داده شده با شیر مادر) بیانگر این واقعیت است، اما آنان در عصر ما به اشتباه خود پی برده­اند و با انتشار صدها مقاله تحقیقی مي‌کوشند اشتباه گذشته خود را جبران کنند.

 

تعیین مدت شیردهی توسط قرآن کریم نیز که امروزه علم به آن دست یافته است از اعجاز علمی قرآن یا دست کم از مسائل علمی قرآن به شمار می­آید.

 

سوم ـ عسل 

 

عسل واژه­ای عربی به معناي «انگبین» است. زنبورهاي ماده و عقیم به نام زنبور کارگر شیره گیاهان را وارد دهان خود مي‌کنند و آن را با آب دهان مخلوط می­سازند. آن‌گاه اين ترکيب را وارد محفظه­ای به نام کیسه عسل می­نمایند. قسمتی از این شیره به مصرف تغذیه زنبور‌ها می­رسد و بخشی دیگر با انقباض کیسه عسل دوباره به دهان زنبور بر می‌گردد و زنبور آن را در حجره­هایی خالی می­کند که به همین منظور ساخته است و پس از غلیظ شدن، زنبور کارگر روی حفره­ها را با موم می­پوشاند.

 

يک زنبور برای تهیه یک کیلو عسل باید روی دو میلیون گل اقاقیا یا  پنج میلیون گل اسپرس بنشیند و 180 هزار مرتبه کیسه عسل خود را پر و خالی کند (ر.ک. به: معين، محمد، فرهنگ فارسی، 2، 2300).

 

عسل به رنگ­های زرد روشن، کهربايی، قرمز، تیره، بی­رنگ، آبی و سبز هست و نوع رنگ در بازار پسندی آن نقش زیادی دارد (مصدق سعید و دیگران، اصول صحیح زنبورداری، 58 ـ 61).

 

تاریخچه 

 

عسل از قدیم همواره مورد توجه و احترام بوده است. قدیمی­ترین اثر تاریخی، مربوط به برداشت عسل، به هفت هزار سال پيش از میلاد باز می­گردد. (علی آقایی، مرتضی و میرنظامی، حسین، عسل درمانی، 4). بر اساس مدارک خواص طبی عسل را از حدود 3500 سال پیش می‌دانستند و اقوام زیادی در شب عروسی از آن استفاده می­کردند. به همین مناسبت اين ايام در تمام جهان به ماه عسل معروف است. قبل از حضرت مسیح در برخی نقاط مقداری عسل همراه مردگان در تابوت می­گذاشتند (پاک‌نژاد، ‌همان، 5، 97). شیر و عسل در کتاب مقدس نشانه حاصل‌خیزی و فراواني نعمت است (قاموس کتاب مقدس، 544).

 

آیاتGوَأَوْحَى‏ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتاً وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ * ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلَاً يَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً  لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَF؛ (نحل/68 ـ 69) «و پروردگارت به زنبور عسل وحى (= الهام غريزى) نمود كه «از بخشى از كوه‏ها و از درختان و از آن چه داربست مى‏كنند، خانه‏هايى برگزين * سپس از همه‏ محصولات بخور و راه‏هاى پروردگارت را فروتنانه بپيما». از شكم‏هايشان نوشيدنى (= عسل) بيرون مى‏آيد كه رنگ‏هايش متفاوت است [و] در آن براى مردم درمانى است؛ قطعاً، در آن‏[ها] نشانه‏اى است براى گروهى كه تفكّر مى‏كنند». 

 

نکات تفسیری 

 

وحی در آیه شریفه به معنی القای معنا در فهم حیوان از راه غریزه است (ر.ک. به: طباطبايي، محمد حسین، المیزان في تفسير القرآن، 12، 292) و اين منحصر به زنبور عسل نیست و این که وحی فقط درباره زنبور به کار رفته، به زندگی شگفت­انگیز این حیوان مربوط است (ر.ک. به: مکارم، ناصر، نمونه 11، 298).

بهترین نوع عسل مربوط به زنبورهای کوهستان است که از گل و گیاه کوهی استفاده می­کنند، لذا قرآن می­فرماید: Gاتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتاً وَمِنَ الشَّجَرِF؛ (قرائتی، محسن، تفسیر نور، 6، 420).

 

زنبورشناسان می­گویند: زنبور علاوه بر ماده قندی بین گل‌ها، از تخمدان، دمبرگ‌ها و میوه­ها نیز استفاده می­کند و قرآن هم تعبیر «کل الثمرات» را آورده است.

 

قرآن کریم با تعبیر «یخرج من بطونها» به چگونگي ساخت عسل اشاره نموده است؛ به خلاف تصور برخی که هنوز هم گمان می­کنند شیره گل‌ها پس از مکیده شدن از دهان، در کندو ذخیره می‌شود.

 

عسل تنها خوراکی است که قرآن با تعبیر «شفاء للناس» از آن یاد می­کند و دانشمندان درباره خواص آن در ابعاد پیشگیری و درمان، مطالب بسیاري گفته­اند (مکارم، ‌ناصر، تفسیر نمونه، 11، 290 به بعد).

 

حکمت­ها و اسرار علمی 

 

الف) مواد تشکیل دهنده عسل 

 

عسل بیش از 70 ماده مختلف دارد و تاکنون 15 نوع قند از آن کشف گردیده است. انواع پروتئین و ویتامین در عسل هست و به لحاظ داشتن برخی مواد تخمیری، بالاترین مرتبه را در کمک به هضم غذا دارد. کلسیم، پتاسیم، سدیم، منگنز، آهن، کلر، فسفر، گوگرد و ید از املاح معدنی عسل می­باشند. عسل دارای عوامل قوی ضد میکروب انحصاری، هورمون نباتی و نوعی هورمون جنسی است (ر.ک. به: قرقوز، ‌عبد الحميد و ...، همان، 184 ـ 185؛ عسل درمانی پیشین، 11 ـ 17؛ عبدالله، محمد محمود، الطب القرآنی بین الغذاء و الدواء، 46 ـ 54).

 

ب) خواص درمانی عسل 

 

1. عسل و طب اطفال 

 

عسل برای کودک هم یک ماده غذایی است و هم دارویي ارزشمند؛ به ویژه کودکانی که از نارسایی گوارشی و نارسایی در جذب مواد غذایی یا سوء تعذیه و کم خونی رنج می­برند. عسل نیاز کودک را به ویتامین B1 برطرف مي‌سازد و به سوخت و ساز کلسیم و منیزم در بدن کمک مي‌رساند (همان). ادرار غیر ارادی اطفال را درمان مي‌کند (الجمیلی، السید، عسل النحل فی القرآن و السنه، 112). براي درمان برفک دهان اطفال، یک قاشق چای­خوری عسل یا عسل مخلوط با آبلیمو به کودک داده می­شود (آقايي، مرتضي، علي و ...، همان، 76).

 

پزشکان توصیه می­کنند مقداری عسل به غذای روزانه کودک در تمام مراحل رشد اضافه شود.

 

2. درمان بیماری­های پوستی (Dermatology)

 

عسل ماده­ای به نام گلوناس دارد که زخم‌ها را به سرعت التیام می­بخشد ودر درمان زخم­های چرکی ـ از قبیل دمل­ها و جوش­های خوش­خیم ـ نيز سودمند است، زیرا رشد میکروب را متوقف مي‌سازد و پوست و اعصاب را تغذیه می‌‌کند. عسل در زخم‌های عمیق ناشی از گلوله، هرچند همراه با شکستگی باشد، بهبودی را تسریع می­بخشد. در ضماد زخم­های ناشی از اعمال جراحی سودمند است و به صورت تزریق موضعی برای درمان خارش­های حاد و مزمن پوستی استفاده می‌شود (ر.ک. به: قرفوز، عبدالحميد، و...، همان، 190؛ آقايي، مرتضي علي و ... همان، 120ـ123).

 

3. درمان بیماری‌های گوارشی

 

عسل به سبب برخورداري از آنزیم­های گوارشی مانند آمیلاز ولیپاز و... به هضم غذا کمک می‌کند. از ترش کردن معده می­کاهد. برای زخم و التهاب معده مفید است و در درمان عفونت­های روده­ای، درمان یبوست و اکثر بیماری‌های کبدی و کیسه صفرا مؤثر است.

 

4. درمان بیماری‌های تنفسی

 

سیاه سرفه، التهاب حنجره و گلو و بیماری سل از جمله بیماری‌هايی‌اند که عسل در بهبودی آن‌ها نقش دارد. مصرف عسل در رفع التهاب ریه و برطرف کردن سرفه سودمند است، به همین دلیل برخی شرکت­های دارویی عسل را به ترکیبات دارویی ضدسرفه اضافه کرده­اند که شربت melrosam از جمله آن‌هاست. عسل در آسم و ذات الریه نيز به صورت شربت همراه کلر در کلسیم و محلول دیمدرول مصرف می­شود (همان، 194).

 

5. درمان بیماری‌های چشم

 

تجارب و آزمایش‌های متعددی تاثیر عسل را در درمان اين بیماری‌ها ثابت کرده است: التهاب پلکها، انواع التهابات قرینه از قبیل التهاب سلی چشم، سیفلیس و تراخم، آلودگی و زخم قرنیه، انواع سوزش­های چشم (همان، 195، عبدالله،‌ محمد، الطب القرآنی بین الغذاء والدواء، 99ـ101). درمان بیماری‌های ناشی از ویتامین A ,B و درمان شب کوری، سوختگی­های مخصوص چشم، آماس چشم.

 

در کنگره چشم پزشکی سنگاپور یکی از دانشمندان مصری عسل را موفق­تر از داروهای شیمیايی دانست.

 

6. درمان بیماری‌های زنان و زایمان

 

عسل در درمان بيماري‌هاي خاص زنان و زايمان هم کاربرد دارد،‌ مانند: درمان استفراغ‌های دوران بارداری، التهاب مهبل و مثانه و خارش فرج، التیام سریع زخم‌ها پس از جراحی زنان (همان، 196) درمان بی‌اشتهايی و یبوست، مسمویت دوران بارداری (عسل النحل فی القرآن والسنة، پیشین 139)، درمان زخم‌های رحم و قطع خونریزی، بند آمدن قاعدگی و... (آقايي، مرتضي علي،‌ همان، 119).

 

7. درمان بیماری‌های قلبی

 

مهم‌ترین بیماری‌های قلبی که عسل در درمان آن‌ها موثر است، عبارت است از:

 

درمان التهاب دیفتریابی قلب، تقویت کننده قلب پس از عمل جراحی، درمان خناق سینه یا سوزش قلب، درمان ناتوانی همراه با پایین آمدن ضربان قلب (دياب، عبدالحميد، همان، 198).

 

در کنفرانس جهانی فیزیولوژی اعضا در سال 1901 م اعلام شد که عسل به خاطر داشتن گلوکز در تقویت عضلات قلب نقش بسیار مهمی دارد (عسل النحل فی القرآن و السنه، 59)؛‌عسل در درمان و پیشگیری از بیماری‌های متعدد دیگری نيز نقش دارد.

 

بررسی و نتیجه

 

با این همه برکاتی که در عسل نهفته است، بهترین توصیف برای آن، همان تعبیر شفاء است که در قرآن آمده است و شايد فواید دیگری هم داشته باشد که هنوز کشف نشده است Gوَمَا أُوتِيتُم مِّنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلاًF؛ (اسراء / 85).

 

ذکر عسل در قرآن با تعبیر شفاء، با توجه به بسیاری از خواص آن و اشاره قرآن به چگونگی ساخت عسل که بعدها کشف شد، ضمن نشان دادن توجه قرآن کریم به تغذیه، گوياي اعجاز علمی قرآن است.

 

رنگ‌های مختلف عسل ـ مورد اشاره قرآن ـ نيز سبب تعدد خواص آن مي‌شود (ر.ک. به: آقائي، مرتضي علي، همان، 59).

 

فایده اقتصادی زنبور عسل به لحاظ گرده‌افشانی گل‌ها، 25 تا 100 برابر ارزش عسل تولید شده در سال محاسبه می­شود (همان، 3).

 

چهارم ـ خرما

 

خرما درختی است از تیره گرمسیری با میوه­ای که مواد غذایی دارد. این میوه به شکل خوشه­ای از شاخه آویزان می­شود.

 

ارتفاع درخت خرما به 10 تا 20 متر می­رسد (معین، همان، 1، 1413). متوسط عمر آن 100 تا 200 سال است. درخت خرما در موارد بسیاری به حیوان شباهت دارد، مانند: جنس نر و ماده داشتن، خفگی بر اثر آب و دود زیاد و از بین رفتن به سبب ضربه­ای که بر قلب آن وارد شود (دریائی، محمد رسول، خرما، 20). بیش از 100 نوع خرما در ایران وجود دارد که از لحاظ شکل، رنگ و میزان شهد با یک‌دیگر تفاوت دارند (همان، 49). خرما از موقع شکوفه دادن تا رسیدن هفت مرحله را طي مي‌کند: کفری، طلع، بلح، اخلال، خرمای سنگ‌شکن، خرمای رسیده، خرمای خشک (تمر) (معین، همان، 1، 1413).

 

تاریخچه

 

برخی قدمت درخت خرما را به دوران زمین­شناسی می­رسانند. تصور می‌شود پرورش و کاشت درخت خرما از 6000 تا 8000 سال پيش در بین‌النهرین آغاز شده باشد. احتمالاً در آن زمان هیچ درخت میوه­­ دیگری در جایی کاشته نمی­شد. شاید به همین علت خرما همیشه با تمدن بشری همراه بوده است.

 

خرما نزد مصری­ها محترم بود و زمانی عراقي‌ها آن را مي‌پرستيدند. تصاویری از آن بر دیوار هیکل (از بناهای حضرت سلیمان7) قرار داشت. در قوانین حمورابی نيز احکامی مربوط به مراقبت و چگونگي کشت نخل ديده مي‌شود. کلدانیان خرما را درخت زندگی می­دانستند و در یونان قدیم، خرما نشان پیروزی بود. امروز هم افسران ارشد را با نشان برگ خرما مشخص می‌کنند. در کتاب مقدس از خرما به نیکی یاد شده و حضرت داود7 شخص صادق را به درخت خرما تشبیه مي‌کرد.

 

به جهت اهمیت روزافزون خرما در جهان، فائو در سال 1987 مؤسسه تحقیق و توسعه نخل را در بغداد تأسیس کرد.

 

 

 

آیات

 

خرما بیشتر از سایر میوه­ها مورد توجه است و در قرآن حدود 20 بار از درخت خرما و نخل به صراحت نام برده شده است، از جمله: Gفَأَجَاءَهَا الْمضخَاضُ إِلَى‏ جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هذَا وَكُنتُ نَسْياً مَنْسِيّاً * فَنَادَاهَا مِن تَحْتِهَا أَلاَّ تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيّاً * وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيّاً * فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْناًF؛ (مریم / 23 ـ 26) «و درد زايمان، او را به سوى تنه درخت خرمايى كشاند. (مريم) گفت: «اى كاش من پيش از اين مرده بودم و كاملاً فراموش شده بودم!» * و از زير [پاى‏] او به وى ندا داد كه «اندوهگين مباش؛ چرا كه پروردگارت زير [پاى‏] تو چشمه آبى (و كودكى شريف) قرار داده است * و تنه درخت خرما را به سوى خود تكان بده، تا رطب تازه‏اى بر تو فرو ريزد * و بخور و بنوش و ديده روشن دار».

 

نکات تفسیری

 

به بار نشستن درخت خشکیده علاوه بر معجزه بودن، یک دستور بهداشتی و تقویتی مهم است، زيرا بهترین خوراک برای زن زائو خرما می­باشد. روایت هم مؤید این نظریه است (نجفی خمینی، محمد جواد، تفسیر آسان، 11، 109).

 

در تغذیه نقش اول با حبوبات و دانه­ها است و سپس میوه­ها، چون در قرآن آمده است: وَجَعَلْنَا فِيهَا جَنَّاتٍ مِن نَّخِيلٍ وَأَعْنَابٍ وَفَجَّرْنَا فِيهَا مِنَ الْعُيُونِF؛ (یس/34).

 

حکمت­ها و اسرار علمی

 

علم روز به فواید خرما که برخی از آن‌ها در روایات اسلامی آمده، پي برده است. برخی از این خواص به شرح ذیل است.

 

1 ـ ترکیبات غذایی

 

خرما از نظر مواد مغذی بسیار با ارزش و شامل مواد زیر است:

 

آب، پروتئین، مواد قندی، چربی، پتاسیم، سدیم، کلسیم، منیزیم، آهن، مس، املاح گوگرد، املاح کلر، ویتامین­های C, B2, B1, A و نیاسین. هر صدگرم خرما 157 تا 383 کالری حرارت ایجاد می‌نماید و حرارت­زايی یک کیلو خرما معادل یک کیلوگرم گوشت است (زمزم، حمدی، الطب الشعبی و التغذیه، 53).

 

2 ـ پیشگیری از سرطان

 

امروزه ثابت شده است که نقصان منیزیوم در بدن زمینه را برای ابتلا به بیماری سرطان فراهم می­آورد وخرما دارای مقدار فراوانی منیزیوم است. به همین جهت اعراب و صحرانشینان با این که در فقر غذایی به سر می­برند، به واسطه خوردن خرما دچار سرطان نمی­شوند.

 

3 ـ هضم غذا

 

خرما به سبب داشتن مواد کافی و ضروری و عناصر کاتالیزوری هضم و جذب غذا را آسان می‌سازد؛ حتی به هضم موادغذایی دیگر کمک می­کند، مثلاً چون هیدرات دوکربن دارد، بدن از مواد پروتئینی بهتر استفاده مي‌کند (پاک‌نژاد، سيد رضا، همان، 7، 182).

 

4 ـ درمان امراض عفونی

 

خرمای رسیده مواد سفیده­ای و چند ترکیب دارویی دارد که یکی از آن‌ها شبیه کورتن است. کورتن توسط غده فوق کلیه ترشح می­شود و یکی از داروهای قیمتی است که اخیراً کشف شده و عامل درمان کلیه التهابات و امراض عفونی است. اين ماده از ریزش مو نيز جلوگیری می­کند. کورتن برای بیماران دیابتی خوب نیست، ولی کورتن خرما هورمون گیاهی مفید و طبیعی خاصيت دفع ضرر است (اسرار خوراکی‌ها، پییشن ص 156) به علت داشتن لعاب و مواد پکتیک خاصیت دفع خلط خرما در آن زیاد است، به همین جهت شصت گرم آن را در یک لیتر آب می­جوشانند و در مورد زکام، درد گلو و تمام عفونت‌های ریوی مصرف می­کنند (لئوس کارلیه، سبزی ها و میوه های شفابخش، ترجمه مهدی نراقی، 170).

 

5 ـ رفع خستگی

 

دانشمندی به نام کورنوسکی (Curnonsky) در کتابی که مخصوص خرما نوشته است، می‌گوید:

 

علاوه بر آن که خوردن خرما ارزش غذایی بیشتری از ديگر قندها دارد، موقع خستگی نیز مفیدتر است، زیرا جذب بدن می­گردد (پاک‌نژاد، همان، 7، 66). وي خوردن خرما را به ورزشکاران توصیه می­نماید. این ویژگی در حدیث شریف نبوی نیز آمده است (بحار الانوار، 63، 141).

 

6 ـ تقویت نیروی جنسی

 

خرما به سبب داشتن فلیکولین نیروی جنسی را افزایش می­دهد (پاک‌نژاد، همان، 80). برای این منظور بایدخرمای خشک (تمر) را در شیرتازه خیساند و خورد و به دنبال آن شیر نوشيد (رجحان، محمد صادق، 195).

 

7 ـ تاثیر بر زایمان

 

برخی مفسران از آیه مورد بحث و دستور خدا به حضرت مریم3 برداشت کرده‌اند که مفيد بودن خرما بري زائو یک دستور طبی است. پزشکان می­گویند با توجه به مواد معدنی خرما به خصوص آهن، آن چه جبران نقاهت زن تازه­زا را می­نماید و با انتقال از راه شیر مناسب نوزاد می‌باشد، خرما است و چون پس از زایمان، آب بدن زن تاحدودی کم می­شود، خرما جاذب رطوبت است و اگر همراه با آب خورده شود، برای جبران این نقیصه بسیار مفید است (پاک‌نژاد، 79). روایت هم به این دو عنصر مهم (خرما و آب) برای زن تازه­زا اشاره دارد (مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، 59، 141).

 

علم جديد هورموني شبيه «اكسي توسين» را در خرما كشف کرده است كه در افزايش انقباض‌هاي رحم هنگام ولادت نقش دارد و به اين علت مقداري از درد و رنج مادر و خونريزي بعد از زايمان مي­كاهد و نيز از فشار خون مادر كه هنگام زايمان بالا مي­رود، كم مي­كند (ر.ک، به: سيد الجميلي، الاعجاز الطبی فی القرآن و السنۀ، 194 ـ 195).

 

مواد قندي رطب که زود هضم مي‌شوند، به علت انرژي‌زايي سريع، تحمل مادر را هنگام زايمان افزايش مي­دهد. اثر لينتي خرما نيز بر امر زايمان كمك مي‌‌نمايد؛ ضمن اين كه مصرف ملين گياهي بر شيميائي مزيت دارد (تغذیه در قرآن، 387). در روايات اسلامي نيز به استفاده از خرما در ماه­هاي آخر بارداري سفارش شده است (مجلسي، ‌محمد باقر، 63، 141).

 

8 ـ غذايي مفيد به هنگام گرسنگي و افطار

 

خرما براي كساني كه به شدت گرسنه‌اند، بسيار مفيد و زود هضم است و مواد مورد نياز بدن را در زمان كوتاهي به بدن مي­رساند (دريايي، محمد رسول، خرما، 83). در روايات اسلامي نيز شفارش شده است كه روزه را با خرما بگشاييد (ابراهیم بن علی کفعمی، المصباح، 132). دانشمندان مي­گويند انتخاب خرما براي افطار به علت آن است كه قند هگزوز (دكستروز گلوكز) و فروكتوز دارد و جذب آن‌ها سريع است و سبب كاهش اشتها مي­شود و از پر خوردن و يا ناگهان خوردن كه بيشتر ايجاد «آمبارگاستريت» (Ambaragastrite، التهاب و ورم معده) مي­نمايد، جلوگيري مي‌كند. (دريايي، محمد رسول، همان، ص 79). همچنين بدن را در برابر گرسنگي قندي كه در اثر روزه ايجاد مي­شود، مسلّح مي‌سازد، انرژي لازم را به بدن مي‌رساند و هم مانع تجمع چربي مي­گردد و چون نارسايي كبد و چربي زياد زير پوست و كم تحركي باعث كاهش قدرت دفاعي بدن مي­گردد، خرما باعث مي‌شود چربي اضافه در زير پوست جمع نشود و كبد به طور طبيعي كاركند. خرما عناصر مفيدي براي كبد روزه‌دار دارد و قدرت دفاعي بدن را بالا مي­برد (همان، 83). دکتر عدنان شریف در کتاب من علم الطب القرآنی (ص 218) مطالب مفیدی در مورد نقش خرما در جبران قند خون هنگام روزه­داری ذکر کرده­ است.

 

دانشمندان برخي ديگر از خواص خرما را اين گونه بر مي­شمارند:

 

خرما براي جوش غرور جواني، درمان فلج ـ به خصوص فلج اطفال ـ كليه و مثانه، اعصاب، شست‌وشوي خون، تعادل يون‌ها، حساسيت و آلرژي و... مفيد است. بيماران ديابتي مي­توانند به جاي قند از خرما استفاده كنند، خرما خاصيت ضد گرسنگي دارد (پاک‌نژاد، 58 ـ 61). ملين طبيعي است و براي درمان بواسير و نقرس مفيد است. همچنين قوه بينايي و شنوائي را تقويت مي­كند (نجار، زغلول، الاعجاز العلمی فی السنة النبویة، 316).

 

بررسي و نتيجه

 

1 ـ خرما يكي از خوراكي‌هاي باارزش است؛ هم غذايي مناسب و هم دارويي مؤثر است و اشاره قرآن به آن،‌ اهميت و جايگاه رفيع غذا درماني‌اش را نشان مي‌دهد.

 

2 ـ بسياري از آثار خرما پس از 14 قرن و با پيشرفت علوم مشخص شده است، مانند مفيد بودن خرما و آب براي زن زائو و اين از اعجاز علمي قرآن شمرده مي­شود.

 

جمع بندي نهايي

 

اشاره قرآن به مباحث تغذيه گوياي اهميت تغذيه و نقش تأثيرگذار آن در زندگي بشر است. از طرفي بررسي و بازگويي غذاهاي قرآني به همراه يافته­هاي قطعي علمي، سبب نگرش نو افراد به دين و قرآن خواهد شد و از سويي به كار بستن اين آموزه­ها ـ به خصوص در بخش غذا درماني قرآن ـ بسياري از مشكلات را در اين رابطه حل خواهد کرد.

 

 

 

 

منابع

 

1.      آقائی، مرتضی علی و میر نظامی، سید حسین، عسل درمانی، نورپردازان، کرمانشاه، 1387ش، سوم.

2.      ابن منظور، لسان العرب، دار احیاء التراث العربی، بیروت، 1408ق، اول. 

3.      احمدی، محسن، درمان بیماری‌ها با تغذیه (غذا درمانی)، شهید حسین فهمیده، اصفهان، 1382 ش، اول. 

4.      استودولا، ثیری و ولاگ، ژان، گیاهان داروئی، ترجمه: ساعد زمان، ققنوس، تهران، 1382 ش، پنجم. 

5.      اسماعیل پاشا، دکتر عبدالعزیز، اسلام و طب جدید، ترجمه: سید غلام رضا سعیدی، کتابخانه ارشاد، بی جا، 1346 ش، دوم. 

6.      اصفهانی، دکتر محمدمهدی، تغذیه کودکان با شیر مادر، تندیس، تهران، 1386 ش، اول.

7.      بوکای، دکتر موریس، مقایسه‌ای میان تورات، و انجیل، قرآن و علم، ترجمه: ذبیح الله دبیر، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1368ش، چهارم. 

8.      پاک نژاد، دکتر شهید سید رضا، اولین دانشگاه و آخرین پیامبر ج 6، بنیاد فرهنگی شهید پاک نژاد، یزد، 1363ش، اول. 

9.      جزایری، دکتر غیاث الدین، اسرار خوراکی‌ها، امیرکبیر، تهران، 1385ش، بیست و دوم. 

10.  دریایی، محمد رسول، خرما، انتشارات جعفری، تهران، 1382ش، اول. 

11.  دهخدا، دکتر علی اکبر، لغت نامه دهخدا، دانشگاه تهران، تهران، 1377ش، دوم. 

12.  دیاب، دکتر عبدالحمید وقرقوز، دکتر احمد، مع الطب فی القرآن الکریم، منشورات الرضی، قم، 1404ق، هفتم. 

13.  رجحان، دکتر محمد صادق، میوه درمانی، انتشارات خیام، تهران، 1371ش، ششم. 

14.  زمزم، حمدی، الطب الشعبی و التغذیه، دار الایمان، دمشق، 1422ق، دوم. 

15.  سید الجمیلی، الاعجاز الطبی فی القرآن، دار المکتبۀ الهلال، بیروت، 1992م، اول. 

16.  شریف، دکتر عدنان، من علم الطب القرآنی، دار العلم للملایین، بیروت، 1997م، سوم. 

17.  شهید ثانی، زین الدین بن علی، شرح لمعه دمشقیه، کتابفروشی داوری، قم، 1410ق، اول. 

18.  شیرازی، احمد امین، اسلام پزشک بی دارو، نشر فروغ قرآن، 1376ش، سوم. 

19.  طالقانی، سید محمود، پرتویی از قرآن، سهامی انتشار، تهران،1362ش، چهارم. 

20.  طباطبایی، علامه سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، دفتر نشر اسلامی، قم، 1417ق، پنجم. 

21.  طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، مرتضوی، تهران 1375 ش، سوم. 

22.  طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، انتشارات اسلام، تهران، 1378ش، دوم. 

23.  عسکری، مرتضی، طب الرضا و طب الصادق7، ترجمه کاظم خلخالی، فواد، قم، 1369ش. 

24.  قرائتی، محسن، تفسیر نور، مرکز فرهنگی درسهايی از قرآن، تهران 1383 ش، يازدهم. 

25.  کارلیه، لئوس، سبزیها و میوه‌های شفا بخش، ترجمه: مهدی نراقی، امیرکبیر، تهران، 1337ش. 

26.  کالیندو، مری آلیس و همکاران، آشپزی جدید و غذادرمانی، ترجمه: پرویز کازرونی، سروش، تهران 1376 ش، دوم. 

27.  کتاب مقدس، ترجمه: فاضل خان هندی. 

28.  کفعمی، ابراهیم بن علی عاملی، المصباح، انتشارات رضی، قم، 1405ق، دوم. 

29.  کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1365ش، چهارم. 

30.  مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، مؤسسه الوفاء، بیروت، 1403ق، دوم. 

31.  محمد عبدالله، دکتر محمد، الطب القرآنی بین الغذاء و الدواء، دار الرشید، دمشق، 1417ق، اول. 

32.  مسترهاکس، قاموس کتاب مقدس، اساطیر، تهران، 1377ش، اول. 

33.  مشجور، گوهر، اسرار شیمی در قرآن، نوید شیراز، شیراز، 1385ش، اول. 

34.  مصدق، دکتر محمد سعید و دیگران، اصول صحیح زنبورداری، سازمان ترویج کشاورزی، بی جا، 1365ش. 

35.  معین، محمد، فرهنگ فارسی، امیرکبیر، یازدهم، تهران، 1376 ش. 

36.  مکارم شیرازی، آیت الله ناصر، تفسیر نمونه، دار الکتب الاسلامیه، تهران 1367ش، بیست و چهارم. 

37.  مهرین، مهرداد، درمان طبیعی، مطبوعاتی عطائی، تهران، 1339ش. 

38.  نجار، دکتر زغلول، الاعجاز العلمی فی السنۀ النبویه، نهضۀ مصر، قاهره، 2007م، دوم. 

39.  نجفی، محمد جواد، بهداشت اسلام از نظر علوم امروزی، کتابفروشی ادبیه، اول. 

40.  نجم آبادی، دکتر محمود، اصول بهداشت، چاپخانه دانشگاه، تهران، 1335ش. 

41.  نراقی، مهدی، خوراکیهای شفا بخش، امیر کبیر، تهران، 1382ش، ششم. 

نوری، دکتر محمد رضا، بهداشت در قرآن، انتشارات واقفی، مشهد، 1384ش، اول.


برچسب‌ها: غذا, درمان, قرآن, علم
نوشته شده در تاريخ سه شنبه ۱۳۹۴/۰۱/۱۱ توسط Admin

بسم الله الرحمن الرحیم

و صلّی الله علی محمّد و آله الطّاهرین و لعنه الله علی اعدایهم اجمعین

 

مــوخــوره

 

 

 

تعریف

 

موخوره بیماری ناآشنایی نیست و نیاز به معرفی چندانی ندارد. به بیان ساده، موخوره، دوشاخه شدن و شکنندگی انتهای تار موهاست که باعث بدشکل شدن آنها می شود.

 

علل ایجاد موخوره

 

1- یبوست: از مهمترین دلایل ایجاد موخوره است که البته به طور معمول مورد غفلت واقع می شود. تعریف عملی برای اجابت مزاج مناسب آن است که فرد، حداقل روزی یک بار، آنهم به آسانی دفع مدفوع داشته باشد و اگر غیر از این بود دچار یبوست است که باید نسبت به درمان آن اقدام کرد. برای اطلاعات بیشتر، پیشنهاد می کنم این مقاله را بخوانید:

 

امّ الامراضی به نام یبوست

 

2- استفاده از رنگ ها و سایر مواد شیمیایی بر روی موها. 

 

3- اقدامات فیزیکی مانند سشوار کشیدن و برخی روش های نامناسب بستن یا حالت دهی مو که باعث ایجاد موخوره می شوند.

 

4- خشکی مو به هر دلیل که باشد می تواند باعث موخوره شود.

 

درمان

 

درمان موخوره باید با درمان علل ایجاد کننده آن توام باشد، یعنی موارد 1 تا 4 هر کدام که در مورد بیمار مصداق دارد باید برطرف شود.

 

الف- درمان های عمومی

 

موخوره معمولا ناشی از غلبه خشکی بر کبد است. به تجربه دیده ام که در اکثر موارد، به ویژه در افراد جوان، این غلبه خشکی، ریشه در گرمی کبد دارد. اگرچه انواع دیگر شوره هم دیده می شوند. به نظرم می رسد توصیه های ذیل برای همه مبتلایان به این بیماری مفید باشند:

 

الف-الف- تغذیه: این افراد بهتر است مصرف غذاهای چرب و سرخ کردنی، غذاهای تند و پرادویه، غذاهای مصنوعی و کارخانه ای، آجیل های بوداده، تخم مرغ، چای و قهوه و گوجه و بادنجان را کاهش دهند.

 

الف-ب- یک داروی ساده که برای عموم این افراد قابل تجویز است این است که روزی سه استکان از مخلوط مساوی عرق های کاسنی و شاهتره میل کنند. افراد سرد مزاج می توانند علاوه بر این دارو، صبح ناشتا یک قاشق غذاخوری خاکشی را با یک لیوان آب داغ میل کنند. افراد گرم مزاج می توانند یک قاشق چایخوری خاکشی را به هر استکان از ترکیب فوق اضافه کنند.

 

الف-ج- بسیاری از افراد، از انجام حجامت سود زیادی می برند. این مساله به ویژه در افراد جوان تر یا دارای مزاج گرم صدق می کند. بهتر است در ابتدا حجامت عام(بین دو کتف) انجام شود و به فاصله دو-سه هفته، در صورت ضرورت، حجامت سر انجام شود. به هر حال باید توجه داشت که تشخیص ضرورت انجام یا عدم انجام حجامت به عهده پزشک معالج است.

 

ب- درمان های موضعی

 

1- کوتاه نگه داشتن موها: این اقدام در درمان بیماری تاثیری ندارد اما ظاهر موها را بهتر می کند و استفاده از ساید داروهای موضعی را آسان تر می کند اگرچه شاید برای خانم ها که اکثر مبتلایان این بیماری را تشکیل می دهند چندان خوشایند نباشد.

 

2- به تجربه دیده ام که نسخه ساده ذیل تقریباً در تمامی بیماران موثر و مفید است:

 

50 گرم گل خطمی را با 2 لیوان آب به آرامی حدود نیم ساعت بجوشانید و سپس صاف کنید. مایع باقیمانده را با شامپوی خود مخلوط کنید.(مهم نیست که از چه شامپویی استفاده می کنید.) هر بار که حمام می روید شامپو را کاملاً تکان دهید تا با این آب مخلوط شود و سپس شامپو کنید. خواهید دید که پس از مدّتی، علاوه بر آنکه موهایتان بسیار نرم و حالت پذیر می شوند، موخوره آن نیز به تدریج درمان خواهد شد. توجّه داشته باشید که عصاره گل خطمی حتما باید با شامپو مخلوط شود و در غیر این صورت خیلی سریع فاسد خواهد شد.

 

تذکر: عصاره گل خطمی که به ترتیب فوق آماده می شود ممکن است کمی روی رنگ های شیمیایی مو تاثیر بگذارد و احیاناً آنها را مات کند.  

 

3- استفاده از صابون های طبیعی مانند صابون های زیتون، مراغه، قهوه ای، برگردان و ... هم مفید است. بهتر است تاحد امکان از شامپو و مواد شوینده شیمیایی استفاده نشود. در موهای بسیار خشک، حتی شاید استفاده از صابون های طبیعی هم مضر باشد و بهتر است موها با زرده تخم مرغ، مخلوط سدر و روغن زیتون و ... شسته شوند.

 

4- ماساژ موها و به ویژه انتهای آنها با روغن هایی مانند روغن بادام شیرین یا روغن کنجد هم مفید است.

 

5- بستن موها با لعاب تخم کتان یا لعاب اسپرزه، بستن تفاله چای روی موها و کمپرس آب شنبلیه تازه از روش های مفید دیگر است.،

 

6- مايع ضدّ موخوره‏

 

این دارو را به نقل از منبع ذیل که از تالیفات استاد اسماعیل ناظم است برایتان آورده ام:

 

خواص دارو: نافع در موخوره (شكستگى و خشكى موها).

 

اجزاى دارو: سركه انگور خانگی (10 واحد)؛ مرّ مكى (5/ 3 واحد).

 

شيوه ساخت دارو: مرّ مكى را پودر كرده در سركه حل كنند و در ظرف شيشه‏اى نگه دارند.

 

زمان و مقدار مصرف‏: هفته‏ اى 3 بار، مايع را با برس به موها خصوصا قسمت‏هايى كه دچار عارضه هستند بمالید. پس از آغشته شدن كامل موها به دارو، بگذارید تا مايع خشك شود. پس از آن، موها را با آب و بدون شامپو يا صابون بشويید.

 

(ناظم، اسماعيل، دارونامه طوبا (گزيده داروهاى مجرب پزشكى ايرانى)، 1جلد، نشر آبژ - تهران، چاپ: اول، 1389 ه.ش. ص140)

با استفاده از نرم افزار کتابخانه جامع طب

 

برچسب‌ها: موخوره, خشکی مو, تغذیه, مايع ضدّ موخوره‏
نوشته شده در تاريخ سه شنبه ۱۳۹۴/۰۱/۱۱ توسط Admin

درمان بیماریهای مزمن با ورزش

 

اگر مبتلا به یکی از بیماری‌های مزمن باشید، احتمالاً پرسش‌هایی در مورد ورزش کردن دارید. چقدر ورزش کنیم؟ چه نوع ورزشی مناسب است؟ در این نوشتار به شناخت اصول ورزش و ارتباط آن با بیماری‌های مزمن می‌پردازیم.

اگر مبتلا به یکی از بیماری‌های مزمن مانند بیماری قلبی، انواع دیابت، آسم ، کمردرد یا درد مفاصل هستید، ورزش فواید زیادی برایتان به همراه دارد. البته پیش از شروع ورزشِ روزانه باید با پزشک مشورت کنید تا نوع ورزش و تذکرات لازم را به شما یادآوری کند. 

ورزش چطور به بهبود بیماری‌های مزمن کمک می‌کند؟

بیماری قلبی : ورزش‌های قدرتی به نیرومند شدن عضلات و پایداری آنها کمک می‌کند و به این طریق فعالیت روزانه را آسانتر می‌کند و روند بیماری‌های مربوط به ضعف ماهیچه‌ای را از بین می‌برد. 

دیابت : ورزش منظم به انسولین کمک می‌کند که بطور مؤثرتری قندخون را پایین بیاورد. فعالیت بدنی همچنین به کنترل وزن و افزایش انرژی کمک می‌کند. 

آسم : در اغلب موارد ورزش منظم سبب کاهش شدت حملات آسم می‌شود. 

کمر درد : ورزش‌های هوازی سبک و منظم، قدرت و پایداری بدنی را در قسمت پشت و کمر افزایش می‌دهند و عملکرد ماهیچه‌ها را اصلاح می‌کند. ورزش‌های مربوط به عضلات کمر و شکم با قوی ساختن این ماهیچه‌ها به کاهش کمر درد کمک می‌کنند.

آرتروز : ورزش با قوی‌تر کردن عضلات اطراف مفاصل و کاهش اصطکاک آنها، سبب کاهش درد آرتروز می‌شود.


ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ دوشنبه ۱۳۹۳/۰۶/۱۰ توسط Admin

 طب سوزنی؛ یک تیرودونشان

فكر اينكه بخواهيد تا آخر عمر با يك رژيم غذایی سخت زندگي كنيد و به خاطر چاق نشدن از تمام طعم هايي كه دوست داريد صرفن ظر كنيد، شما را آزار مي دهد؟ دوست داريد اين اشتهاي پايان ناپذير دست از سرتان بردارد و هم لذت غذاخوردن را بچشيد و هم رژيمهاي خسته كننده را كنار بگذاريد؟ با وجود اينكه بيش از 10 كيلوگرم وزن كم كرده ايد باز هم دچار چاقي موضعي هستيد و از اندامتان رضايتي نداريد؟ شايد فكر كنيد براي چنين مشكلاتي هيچ راهي وجود ندارد و تا پايان عمر بايد با آنها بسازيد اما طب سوزني مي تواند برطرف كننده تمام مشكلات چاقي باشد و لذت كم كردن وزن بدون رژيم را به شما هديه كند. اگر هنوز به اين ادعا شك داريد بايد بدانيد، روش درمان چاقي با كمك طب سوزني بر چند اصل استوار است كه در ادامه دکتر ترابی محقق و کارشناس طب سوزنی آن را برايتان شرح مي دهد.


برچسب‌ها: زیبایی پوست, طب سوزنی, تاثیر طب سوزنی در زیبایی پوست
ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ پنجشنبه ۱۳۹۳/۰۶/۰۶ توسط Admin
معمولاً تغییر رنگ مو بیشتر در جهت تنوع بخشیدن به زندگی روزمره امروزی کاربرد داشته و برای زیبایی بخشیدن به موها در میهمانی ها ، مجالس عروسی و میان بانوان علاقمندان بسیاری دارد. در گذشته پدر بزرگ و مادربزرگ ها تا موی سفیدی نمی دیدند موهای خود را رنگ نمی کردند، با توجه به تنوع رنگ موهای شیمیایی، عوارضی را هم به دنبال دارند که در مورد رنگ موهای گیاهی این موضوع صادق نیست. در مقایسه رنگ موهای شیمیایی ورنگ موی گیاهی باید به این نکته اشاره کرد که رنگ موی گیاهی نه تنها اثرات سوء و عوارض به همراه ندارند بلکه به دلیل وجود برخی گیاهان دارویی در ترکیبات آنها باعث استحکام بخشیدن به موها نیز می شود.

مواد لازم

  • حنا 1 قاشق غذاخوری
  • قهوه 3 قاشق غذاخوری
  • ریوند چینی 3 قاشق غذاخوری
  • آب 1 لیوان

روش مصرف

ابتدا قهوه و ریوند چینی را پس از آسیاب و مخلوط کردن به همراه یک لیوان آبجوش به مدت یک ساعت دم کرده سپس جنا را اضافه کرده و کمی هم بزنید و به مدت 1 تا 2 ساعت بماند سپس از تمیزی سر اطمینان حاصل کرده و مواد را بر روی تمام سر ماساژ دهید و پس از گذشت 1 ساعت سر را با آب ولرم شستشو کنید.

نکات مهم

  • رنگ موهای گیاهی معمولاً پوشش بهتری در موهای سفید ایجاد می کنند عدم استفاده از رنگ های شیمیایی نیز تاثیر بسزایی دارد.
  • در رنگ کردن مو به این نکته توجه داشته باشید که استفاده از هر نوع رنگ مو حتی گیاهی باعث سفیدی بیشتر موها می شود پس در صورت نیاز سر را رنگ کنید.
نوشته شده در تاريخ سه شنبه ۱۳۹۳/۰۶/۰۴ توسط Admin

حکمای طب سنتی ایران ، مصر باستان و همچنین رسول اکرم(ص)در مورد مصرف روغن بنفشه توجه ویژه ای داشته اند و همچنین از برخی از اعمه اطهار در مورد مصرف روغن بنفشه احادیث فراوانی وجود دارد که ما به بعضی از این احادیث اشاره ای خواهیم داشت .

حضرت علی(ع)فرمودند : روغن بنفشه را در بینی بچکانید و بر سر بمالید زیرا درد سر را زایل می کند و گرمی تب را می شکند و اگر مردم فضیلت آن را بدانند هر آینه یک وقیه از آن یک اشرفی می شود.

امام صادق(ص)فرمودند : روغن بنفشه روغن بسیار خوبی است زیرا دردهای سر و چشم را از بین می برد

خواص درمانی و روش مصرف  :

از بین بردن جای سوختگی و زخم : روزانه دو مرتبه و هر مرتبه مقداری از روغن را روی محل ماساژ داده بگذارید بماند زیرا خیلی سریع جذب پوست شده بدون اینکه اثر چربی بر پوست باقی بگذارد

سینوزیت : قبل از مصرف روغن دو طرف صورت غیر از پیشانی را بخور داده و سپس روغن را به همراه مقداری جوهر پونه(شبیه نمک)مخلوط کرده و روی پیشانی ماساژ دهید

ضد چین و چروک پوست ، ضد خشکی و نرم کننده پوست  : ابتدا پوست را با آب گرم و صابون شستشو کنید سپس مقداری از روغن را روی پوست ماساژ دهید

گرفتگی و خشکی بینی : بعد از تمیز کردن بینی از آلودگی داخل آن چند قطره روغن را داخل بینی بچکانید

آفتاب سوختگی : ابتدا از پیاده روی و رفت و آمد در مقابل تابش مستقیم نور آفتاب بر روی پوست جلوگیری کنید سپس در زمان استراحت پوست را با روغن بنفشه چرب کرده و استراحت کنید

درمان موخوره : موها را از جایی که دچار موخوره شده کمی پایین تر کوتاه کنید و کوتاه نگاه دارید موها را به صورت دسته ای در دست گرفته به روغن آغشته کنید

تقویت مو و ابرو : چند قطره از روغن را با گوش پاک کن و یا  با سر انگشت به طرف خواب ابرو و یا مو ماساژ داده سه ساعت بعد شستشو کنید

درد مفاصل : مفاصل دردناک را ماساژ داده محل درد را گرم بگیرید

رفع خارش پوست : قبل از ماساژ محل را شستشو کرده و پس از گذشت چند ساعت نیز با آب ولرم شستشو کنید

درمان سرفه خشک : یک قاشق چایخوری هر وعده بعد از غذا میل شود

نوشته شده در تاريخ سه شنبه ۱۳۹۳/۰۶/۰۴ توسط Admin

بی شک آگاهی از وجود انگل در کودک یکی از شایعترین مسائلی است که ممکن است در هر خانواده ای وجود داشته باشد و حتی از آن هم مهمتر شیوع آن بین افراد خانواده است که نشانه خاصی هم ندارد که بتوان آن را در همان مراحل ابتدایی تشخیص داد، با وجود اینکه درمان های متفاوتی برای اینکار وجود دارد در این مقاله سعی در مرور بهترین راه حل ها که هم ساده و قابل اجرا بوده  و هم کارآمد نیز هستند داریم.

تعریف انگل : موجودی است که از طریق غذا و از راه دهان که یکی از شایعترین راه های ورود انگل به بدن موجود زنده است به بدن وارد شده و با ایجاد سازگاری و تغذیه از محیط بدن موجود زنده به رشد ، تکثیر و بقاء خود ادامه می دهد.

راه های انتقال انگل بین کودکان : معمولاً ابتلا به انگل در کودکان به واسطه سطح آگاهی پایین و همچنین رابطه با یکدیگر که معمولاً با تماس از طریق دست، ظرف غذا ، اسباب بازی هایی که استفاده می کنند این انتقال از کودک آلوده به کودک سالم انجام می شود، این موضوع در مهدهای کودک و یا مدارس شیوع بیشتری دارد.

انواع شایع انگل در کودکان

کرمک : این نوع از انگل که شایعترین نوع است توانایی درگیر کردن تمام افراد یک خانواده را داراست با نام علمی”اکسیور” شناخته می شود، این نوع از انگل کرم هایب به رنگ سفید و جسه ای کوچک هستند و معمولاً تعداد زیادی از آنها در روده بزرگ مشغول به تفذیه و تکثیر می شوند . از آنجایی که انتقال این نوع انگل به سادگی انجام می پذیرد باید برای درمان تمام اعضای خانواده به درمان بپردازند تا کاملاً ریشه کن شود.

اسکاریس : نوع دیگری از انگل که از نظر شیوع در کودکان بعد از کرمک قرار می گیرد و به نام اسکاریس با شکلی شبیه کرم خاکی و به رنگ زرد که جسه ای به طول 5/3 تا 15 سانتی متر دارد که معمولاً در روده کوچک زندگی می کند و در تمام سنین به خصوص در کودکان شیوع دارد.


برچسب‌ها: درمان انگل کودکان, طب سنتی ودرمان انگل در کودکان
ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ شنبه ۱۳۹۳/۰۵/۲۵ توسط Admin